– Khải Tuệ Quang –
Trong hệ thống chánh pháp, đức Thế Tôn công nhận hai lộ trình tu tập hoàn toàn rõ ràng, đó là:
_Con đường nương vào thiền chỉ trước rồi tiến đến thiền quán.
_Con đường đi bằng thiền quán thuần túy.
Việc tập trung đạt đến các tầng định sâu để thấy tợ tướng rồi mới quán là một lối đi phổ biến, nhưng tuyệt đối không phải là lối đi duy nhất.
Lý do vì sao khi quý vị cố gắng tập trung để định tâm rồi mới quán lại thấy không tới đâu và dễ bị vọng tâm hơn, là vì lúc đó quý vị đang vận hành bằng ý chí kiểm soát của cái tôi. Khi cố ép tâm bám vào đối tượng với một mong muốn đạt được kết quả, quý vị đã vô tình kích hoạt tâm tham cầu vi tế.
Sự căng thẳng và áp lực này chính là nguyên nhân trực tiếp làm khởi lên sự phóng dật, trào cử, khiến các luồng vọng tưởng tràn về nhiều hơn.
Ngược lại, khi quý vị chọn cách thả lỏng cơ thể, thành kính hướng tâm quy y Tam Bảo và phát nguyện thực hành thiền tuệ hướng đến giải thoát, đây là một sự tác ý vô cùng chân chánh.
Lời nguyện này giúp quét sạch tâm tham cầu, đưa tâm về trạng thái vô sự, nhẹ nhàng.
Khi cái tôi không còn can thiệp hay áp đặt, tâm quý vị tự nhiên trở nên tỉnh táo và dễ dàng nhận diện thực tại hơn.
Tuy nhiên, điểm mấu chốt cực kỳ quan trọng và dễ gây nguy hiểm, hiểu lầm ở đây chính là trạng thái mà quý vị mô tả là định tâm chưa thật sự chắc chắn.
Trong chánh pháp, một nguyên lý tối hậu không bao giờ thay đổi là không có định thì tuyệt đối không thể có tuệ.
Con đường thiền quán thuần túy dù không đòi hỏi quý vị phải chứng đắc các tầng thiền chứng của thiền chỉ hay nhìn thấy tợ tướng, nhưng nó bắt buộc quý vị phải thành tựu một năng lực định lực vô cùng sắc bén gọi là định sát na, tức là sự định tâm khít khao trên đối tượng danh sắc trong từng khoảnh khắc cực ngắn.
Khi thực tại liên tục biến đổi và sinh diệt, tâm định cũng sinh diệt và bám sát liên tục theo đối tượng mới không một kẽ hở.
Chuỗi định sát na nối đuôi nhau liên tục này phải đạt đến một sức mạnh kiên cố, đủ khả năng đè nén và dọn sạch hoàn toàn năm triền cái che lấp tâm thức bao gồm tham dục, sân hận, hôn trầm dã dượi, phóng dật bất an và hoài nghi.
Khi năm chướng ngại này hoàn toàn vắng bóng, hành giả mới đạt được tầng thứ hai trong tiến trình tịnh hóa, gọi là thanh tịnh tâm.
Quý vị cần thấu suốt rằng, nếu sự thả lỏng của quý vị chỉ mang lại cảm giác dễ chịu, bớt suy nghĩ bề mặt nhưng định sát na chưa chắc chắn, năm triền cái vẫn âm thầm vận hành hoặc ngủ ngầm bên dưới, thì cái thấy thực tại lúc đó vẫn chỉ là sự suy diễn của tưởng tri và lý thuyết xuông, hoàn toàn chưa phải là tuệ quán thực chứng và rất dễ rơi vào ảo tưởng.
Do đó, để đi đúng hướng một cách chuẩn xác và an toàn, quý vị hãy tiếp tục duy trì bước khởi đầu bằng sự thả lỏng và lập nguyện chân thành để dẹp bỏ tâm tham cầu.
Nhưng ngay sau đó, quý vị phải thiết lập một sự chánh niệm và tỉnh giác cực kỳ cao độ, tinh tấn ghi nhận khít khao từng sự sinh diệt của danh sắc ngay trong hiện tại mà không lơ là một tích tắc nào.
Hãy rèn luyện sao cho năng lực định sát na ngày càng trở nên vững chắc, mạnh mẽ, không để tâm rơi vào trạng thái mờ mịt, dã dượi hay buông lung. Chỉ khi dòng định sát na liên tục xuất hiện để làm thanh tịnh tâm thức, tuệ giác thực tánh về vô thường, khổ và vô ngã mới thực sự bừng sáng, đưa quý vị đến sự an tịnh và giải thoát chân thật. Chúc quý vị luôn tinh tấn và thấu suốt trên lộ trình hành trì.
Sãdhu Sãdhu Sãdhu!