CÂU HỎI 91- CHỦ ĐỀ GIA ĐÌNH & ĐỜI SỐNG
HỎI
Dạ thưa thầy, thầy có thể phân tích giúp con “bảo vệ bản thân” và “bảo vệ cái tôi” theo tinh thần chánh pháp của Đức Phật để con liễu tri hai khái niệm này với ạ!
Con hiểu “bảo vệ bản thân” là bảo vệ thân thể không để bị xâm hại, đau ốm thì chữa bệnh, đó là quyền con người, còn “bảo vệ cái tôi” là đặt lợi ích của bản thân lên hàng đầu! Con hiểu trên lý thuyết nỗi khổ của con người vì chấp “ngũ uẩn thủ”, xem mọi thứ là “tôi”, “của tôi”, “tự ngã của tôi”, nỗi khổ & đau đớn là có thật nhưng không có người khổ!
Ngoài cuộc sống rất nhiều người bị trầm cảm và tổn thương thể xác, có phải nguyên nhân cũng vì chưa liễu tri được “vô ngã” và chấp mọi tổn thương đều là “của tôi” phải không ạ?
ĐÁP
Bảo vệ bản thân thực chất là việc duy trì và bảo dưỡng cơ thể vật lý. Đói thì quý vị ăn, bệnh thì chữa, nguy hiểm thì né tránh. Đây là quy luật vận hành tự nhiên của các yếu tố vật chất để bảo toàn sự sống, giống như một người tài xế chăm sóc, sửa sang chiếc xe để có phương tiện đi hết chặng đường. Hành động này hoàn toàn đúng đắn và cần thiết, miễn là nó được thực hiện bằng sự tỉnh táo, chánh niệm chứ không phải bằng sự bám chấp hay ích kỷ.
Bảo vệ cái tôi lại hoàn toàn khác biệt. Cái tôi thực chất chỉ là một ảo tưởng do tâm trí tự vẽ ra rồi tự lầm nhận. Bảo vệ cái tôi là khi quý vị cố chấp canh giữ danh dự, thể diện, sự kiêu ngạo, hay luôn muốn mọi người phải công nhận, tôn trọng và làm theo ý mình. Đây là sự vận hành của vô minh và dính mắc. Chính cái xu hướng luôn đặt lợi ích và sự phán xét của mình lên hàng đầu này là cội nguồn sinh ra mọi sự phản kháng, bực dọc và đau khổ khi thực tại diễn ra không như ý.
Về vấn đề trầm cảm và tổn thương, quý vị đã hiểu rất chính xác tinh thần Phật Pháp. Khổ đau là có thật nhưng không có người khổ. Bản chất của trầm cảm hay mọi vết thương tâm lý sâu sắc ngoài cuộc sống đều bắt nguồn từ sự đồng hóa. Khi thân có cảm giác đau đớn, người ta liền nghĩ tôi đang đau. Khi tâm có sự u uất, lo âu, người ta liền vơ vào rằng tôi đang trầm cảm, cái khổ này là của tôi. Sự ôm giữ và chấp thủ đó đã biến một trạng thái tâm lý sinh diệt thông thường thành một bản án định mệnh đè nặng lên cuộc đời họ.
Tuy nhiên, chúng ta không thể đòi hỏi người đời phải liễu tri được vô ngã, vì khi còn sống trong vô minh thì việc chấp thủ là bản năng tất yếu của họ. Cho nên, việc của quý vị là hãy cứ chăm sóc và bảo vệ thân thể một cách chánh niệm để làm phương tiện tu học, nhưng hãy học cách giải phóng cái tôi bằng việc quan sát mọi cảm thọ đau đớn hay buồn vui như những hiện tượng tự đến rồi tự đi. Khi không còn một cái tôi nào đứng ra nhận vơ những tổn thương đó là của mình, quý vị sẽ tự khắc đạt được sự bình an và bất động trước mọi biến động của cuộc đời.
CÂU HỎI 92 – CHỦ ĐỀ GIA ĐÌNH & ĐỜI SỐNG
HỎI
Bạch thầy con chưa hiểu kỹ bài giảng hôm qua của thầy vi khuẩn vi trùng được xếp cùng nhóm với đời sống cỏ cây, hoàn toàn không phải là hữu tình chúng sinh , chúng chỉ có mạng căn vật chất, ko có mạng căn tinh thần.
Nhưng việc cắt bỏ hay dẫm đạp lên cây có vi phạm giới sát sanh của người tu sĩ ? Con xin thầy chỉ giáo cho con hiểu rõ hơn ý này để con hiểu ko sai lời thầy dạy .
Con xin tri ân thầy 🙏
ĐÁP
Người cư sĩ tại gia chặt cây, dọn cỏ hay cắt tỉa hoa lá hoàn toàn không phạm giới sát.Tuy nhiên, đối với các vị tu sĩ xuất gia, Đức Phật lại chế định một điều luật riêng biệt trong luật tạng, đó là nghiêm cấm hành vi cố ý hủy hoại, chặt phá cây cối, đào bới đất đai hay làm hư hại các loại mầm hạt còn khả năng sinh trưởng. Nếu vị tu sĩ cố ý chặt cây, bẻ cành hay nhổ cỏ thì sẽ phạm vào một lỗi giới luật và phải làm thủ tục sám hối.
Đức Phật đưa ra quy định nghiêm ngặt này cho hàng xuất gia không phải vì Ngài xem cỏ cây là chúng sinh hữu tình, mà vì những lý do rất thực tế. Cỏ cây và rừng rậm vốn là nơi trú ngụ, sinh sôi của vô số loài côn trùng, sâu bọ và các động vật nhỏ bé. Việc chặt phá cây cối sẽ gián tiếp tước đoạt mạng sống hoặc nơi che chở của những chúng sinh hữu tình này. Bên cạnh đó, điều luật này còn nhằm mục đích tránh sự chỉ trích của người thế tục thời bấy giờ, đồng thời nuôi dưỡng tâm từ mẫn, lối sống hòa hợp và bảo vệ môi trường tự nhiên của một bậc tu hành chân chính.
Riêng về việc dẫm đạp, nếu vị tu sĩ vô tình bước đi trên cỏ cây trong đời sống sinh hoạt hàng ngày thì hoàn toàn không phạm giới. Luật chỉ tính khi có tác ý cố tình dẫm đạp với tâm niệm tàn phá, hủy hoại. Quý vị hãy phân biệt rõ giữa bản chất thực tánh của thế giới tự nhiên và tinh thần hộ trì giới luật để có cái nhìn chuẩn xác nhất, không bị nhầm lẫn hay hoang mang.
Khải Tuệ Quang
Sādhu! Sādhu! Sādhu!
CÂU HỎI 93 – CHỦ ĐỀ XUẤT GIA
HỎI
Thưa Thầy!
Xin Thầy cho chúng con cách nhận diện 1 vị tỳ kheo giữ đúng giới luật và đi đúng con đường Đức Phật chỉ dạy để phàm phu chúng con biết nhìn nhận hộ trì đúng những bậc đáng cúng ! Con xin tri ân Thầy!
ĐÁP
Việc này tôi đã chia sẻ khá nhiều rồi phải không, tôi tóm tắt lại những điểm cốt tủy nhất nhé để quý vị dễ quán sát và hộ trì cho đúng:
🔴 Nhìn vào oai nghi và sự thu thúc lục căn
Khi vị đó đi, đứng, nằm, ngồi có sự điềm tĩnh, nhiếp niệm và phòng hộ hay không? Tay chân không múa máy vung vẩy dọc ngang, mắt không ngó nghiêng liếc đảo chỗ này chỗ kia để tìm kiếm sự chú ý hay tò mò thế sự. Sự nghiêm cẩn ngoại tướng chính là tấm gương phản chiếu một nội tâm có sự thực hành nghiêm túc.
🔴 Nhìn vào lời ăn tiếng nói (Chánh ngữ)
Giọng nói có điềm đạm, từ tốn, rõ ràng và có chánh niệm hay không? Khi giảng giải giáo pháp, vị đó có tôn trọng sự thật tối hậu, dạy rõ ràng lời dạy đó trích từ kinh tạng, luật tạng nào của Đức Phật (Kinh điển Nikaya), hay đó chỉ là những lời suy diễn từ tri kiến cá nhân, những câu chuyện thần thoại bóng bẩy để ru ngủ đám đông?
🔴 Sự trong sạch về tiền tài và tài sản (Thiểu dục tri túc)
Một vị Tỳ-kheo chân chánh đi đúng con đường giải thoát sẽ không tự mình dính mắc, tích trữ hay quản lý tiền bạc, vàng bạc. Vị đó không đứng ra kêu gọi quyên góp tài chính vô tội vạ, không dùng Phật pháp làm phương tiện kinh doanh tâm linh hay mưu cầu danh lợi. Vị đó chỉ nhận bốn món vật dụng thiết yếu (y áo, vật thực, sàng tọa, thuốc men) ở mức tối thiểu để nuôi mạng hành đạo.
🔴 Phận sự và lối sống (Không hành tà mạng)
Hãy xem vị đó dùng thời gian hàng ngày vào việc gì. Một bậc đáng cúng dường sẽ dành trọn vẹn đời sống cho việc học Pháp, hành thiền và hướng dẫn cư sĩ tu tập đoạn trừ Tham-Sân-Si. Vị đó tuyệt đối không làm các việc tà mạng ngoại đạo như: xem bói, cúng sao giải hạn, làm bùa chú, xem phong thủy, hay tham gia vào các hoạt động chính trị, xã hội thế tục.
Quá khứ hay tương lai của vị đó quý vị không biết được, nhưng hiện tại, một vị Tỳ-kheo thanh tịnh sẽ luôn tỏa ra năng lượng của giới hạnh và sự ly tham.
Sādhu! Sādhu! Sādhu!
CÂU HỎI 94 – CHỦ ĐỀ TU TẬP
HỎI
Kính bạch thầy.
Thầy giảng giúp con phân biệt Tâm và Thọ. Ví như Khổ tâm và Thọ ưu ạ?
ĐÁP
Sự lờ mờ giữa Tâm và Thọ là chướng ngại rất phổ biến khi mới bước vào thực hành quán chiếu Danh Sắc. Bản chất đây là hai uẩn hoàn toàn khác biệt: Tâm thuộc Thức uẩn, còn Thọ thuộc Thọ uẩn. Tuy chúng luôn đồng sanh đồng diệt trong một sát na nhưng phận sự của chúng hoàn toàn riêng rẽ.
Để phân biệt rõ ràng và không còn nhầm lẫn, quý vị hãy quán chiếu cốt tủy sau đây:
Tâm là cái biết thuần túy, là năng lực nhận biết đối tượng.
Thọ là sự nếm trải, là cảm nhận hương vị vui, buồn, hoặc không vui không buồn của đối tượng đó.
Về trạng thái khổ tâm và thọ ưu mà quý vị đang thắc mắc: Khi quý vị thấy mình bị khổ tâm, thực chất ngay sát na đó đang có một Tâm sân khởi lên. Tâm ở đây đóng vai trò là cái biết đang phản kháng, bất bình, không chấp nhận hoàn cảnh hiện tại.
Còn Thọ ưu chính là một tâm sở, là thuộc tính cảm giác đi kèm để tô màu cho cái Tâm sân đó. Thọ ưu chính là trạng thái nặng nề, đau đớn, u sầu về mặt tinh thần mà quý vị cảm nhận được. Tâm sân luôn luôn đi đôi với thọ ưu, không bao giờ tách rời.
Tôi đưa ra một ví dụ thực tế để quý vị dễ tách bạch:
Hãy hình dung như quý vị vô tình ăn phải một quả ớt.
Sự nhận biết có thức ăn trong miệng và biết rõ vị cay đang hiện diện, đó chính là phận sự của Tâm.
Còn cảm giác nóng rát, xót xa, khó chịu thấu trời khiến quý vị khổ sở, đó chính là Thọ.
Vì Tâm và Thọ hòa quyện vào nhau quá nhanh nên người không học đạo sẽ lầm tưởng cái biết và cái cảm giác đau khổ là một thể thống nhất rồi tự vơ vào là tôi khổ tâm.
Khi thực hành thiền tuệ Tứ Niệm Xứ, quý vị cần tỉnh giác tách bạch rõ ràng: một bên là trạng thái tâm đang xao động, bất bình (quán Tâm), và một bên là cảm giác u sầu, đau đớn đang diễn ra trên tâm thức (quán Thọ).
Khi quý vị tách rời được Tâm là một việc, Thọ là một việc khác, quý vị sẽ đứng ngoài quan sát được chúng sinh diệt mà không còn đồng hóa bản ngã của mình vào cái khổ đó nữa. Đó chính là con đường bước ra khỏi ảo tưởng.
Sādhu! Sādhu! Sādhu!
CÂU HỎI 95 – CHỦ ĐỀ TU TẬP
HỎI
Xin Thầy cho con hỏi : khi con ngồi thiền con chú tâm vào hơi thở, vào sự xúc chạm nơi cửa mũi nhưng lúc đó có sự đau nhức tê ở chân . Vậy lúc đó con hướng tâm vào cảm thọ đó , sự sanh diệt của nó hay cứ mặc kệ chú tâm vào hơi thở ạ ? Con xin tri ân Thầy!
ĐÁP
Quý vị cần hiểu rõ nguyên lý chuyển đề mục trong Tứ Niệm Xứ để thực hành cho đúng:
Hơi thở là điểm neo chính (Thân quán). Khi Khổ thọ (đau, tê) khởi lên, quý vị xử lý theo hai cấp độ:
Nếu đau nhẹ hoặc vừa: Cứ giữ tâm bám chặt vào hơi thở nơi cửa mũi. Biết rõ cái đau đang vận hành ở chân nhưng chỉ xem nó là cảnh nền ở vùng ngoại vi, không chú ý sâu và không đẩy xô nó.
Nếu đau thô, áp đảo hoàn toàn hơi thở: Hãy chuyển tâm sang quán sát trực diện cái đau (Thọ quán). Nhìn thẳng vào thực tánh vật lý của nó (căng, nóng, nhức, nhói) để thấy các cảm giác này biến đổi và sinh diệt liên tục trong từng sát-na.
Điều cốt tủy quý vị cần nhớ: Chỉ nhận biết khách quan như một người quan sát, không khởi tâm bực bội, khó chịu (Sân) và không mong cầu cho cái đau mau hết. Nếu nhận ra tâm bắt đầu dao động, bực dọc, lập tức buông cái đau, quay về neo lại nơi hơi thở để định tâm và làm dịu tinh thần.
CÂU HỎI 96 – CHỦ ĐỀ TU TẬP
HỎI
Thưa thầy, có phải nhờ quán Tứ niệm xứ, khi lâm chung, tâm ko bị tán loạn, bám chấp vào cái đau thể xác, nhờ vậy nghiệp cận tử sẽ nhẹ nhàng hơn ?
ĐÁP
Quý vị hiểu hoàn toàn chính xác. Cái đau lúc lâm chung nó khốc liệt hơn cả vết rách khâu sống gấp vạn lần. Đó chính là bài kiểm tra cuối cùng, tối quan trọng của một đời người học Pháp.
Khi bước vào khúc quanh sinh tử đó, việc thực hành quan sát thân tâm sẽ cứu nguy cho quý vị theo hai điều cốt tủy sau:
🔴 Bẻ gãy sự hoảng loạn và bám chấp trước cái đau
Khi cơ thể bắt đầu tan rã, những cơn đau nhức thô bạo tột cùng sẽ ập đến.
Người không có Pháp hành: Tâm ngay lập tức sẽ rơi vào hoảng loạn, sợ hãi, bực dọc với cái đau, rồi đâm ra tiếc nuối, bám chấp vào thân xác, của cải, người thân. Chính sự oán hận và bám luyến này sẽ kéo tâm thức rơi thẳng vào các cõi khổ ngay sau khi nhắm mắt.
Người có thực hành: Khi cái đau ập đến, phản xạ tỉnh giác sẽ tự động kích hoạt. Quý vị không gồng mình chống cự cái đau, mà tách ly để quan sát nó như một người ngoài cuộc. Quý vị thấy rõ cái đau này chỉ là những cảm giác sinh rồi diệt liên tục trong từng khoảnh khắc. Hoàn toàn vắng bóng một cái Tôi nào đang bị đau và đang chết ở đây cả. Nhờ thấy rõ bản chất trống rỗng đó, tâm quý vị sẽ đạt đến sự bình thản và buông xả hoàn toàn.
🔴 Thanh lọc chuỗi tốc hành tâm sát-na cận tử
Khi quý vị không bị tán loạn và không bị cuốn theo sự hành hạ của thể xác, chuỗi tốc hành tâm cận tử (những sát-na tâm xử lý cuối cùng của kiếp sống này) sẽ vận hành hoàn toàn trong trạng thái Đại thiện tâm. Tâm lúc này không có oán hận, không có hoảng loạn, mà hoàn toàn định tĩnh và tỉnh giác.
Chuỗi tốc hành tâm thiện mãnh liệt phút chót này cấu thành một Cận tử nghiệp tối cường, nó sẽ trực tiếp bắt lấy một dấu hiệu thiện lành để làm điểm tựa cho Tâm tái sinh liền ngay sau đó:
Ở tầng cấp thông thường: Nó sẽ dẫn dắt quý vị tái sinh ngay vào các cõi vui như cõi người hoặc cõi trời để tiếp tục có duyên lành gặp được Chánh pháp mà tu học.
Ở tầng cấp tối thượng: Nếu tuệ quán về tính chất vô thường, vô ngã của cái đau đạt đến độ chín muồi tột đỉnh ngay trong chuỗi tốc hành tâm này, quý vị hoàn toàn có thể đoạn tận gốc rễ mọi lậu hoặc, chứng đạt các tầng Thánh quả ngay trước khi Tử tâm (sát-na tâm chấm dứt kiếp sống) xuất hiện. Đây chính là trường hợp chứng đắc giải thoát đồng thời với sự tịch diệt của mạng căn.
Cho nên, việc quý vị tập đối diện, tách ly để quan sát các cơn đau, tê, nhức mỏi hằng ngày khi ngồi thiền hay lúc bệnh tật tuyệt đối không phải là sự chịu đựng vô ích. Đó chính là việc quý vị đang trực tiếp huân tập phản xạ chánh niệm để làm chủ dòng tâm thức cho trận chiến cuối cùng của đời mình. Hãy liên tục tinh tấn rèn luyện cái nhìn khách quan, trần trụi này để tự tại bước qua cửa tử.
Sādhu! Sādhu! Sādhu!
CÂU HỎI 97 – CHỦ ĐỀ TU TẬP
HỎI
Thưa thầy.
Con có cố gắng thực hành quan sát thân tâm trong 1 cơn đau do chuột rút bắp chân vào ban đêm . Đầu tiên , khi cơ thể nhận biết có cơn đau , cảm thọ là vô cùng khó chịu , tâm kháng cự chống lại muốn hết đau. Ý hành khởi lên đừng kháng cự , đừng kháng cự . Cơn đau đó dữ dội , con cảm nhận được 2 mũi tên , khổ trên thân và khổ trong tâm mặc dù tác Ý đừng kháng cự nhưng vẫn có 1 sự kháng cự nào đó vi tế trong tâm cho tới gần 1 phút sau thì vì đau quá chắc lúc đó tầm nó chịu buông xuống 1 chút. Con quan sát cơn đau và niệm biết , biết , đau , đau rồi sau đó con cảm nhận được con tập trung quan sát cơn đau . Con can đảm quan sát cơn đau thì nó không phải là 1 vùng như lúc đầu mà là 1 khoảng nhỏ nóng ở cái chỗ đau. Cuối cơn đau này thì có một nhịp nghỉ để bắt đầu cơn đau mới. Có sự bắt đầu của cơn đau , tăng mạnh , giảm dần rồi rồi ngưng , và lại bắt đầu 1 cơn đau tiếp theo . Sau khi quan sát được 5 lần mạnh nhẹ sinh diệt của những cơn đau đó thì 1 tâm kháng cự rất mạnh xuất hiện . Nó không giống như lần trước con không tác Ý được nữa , con cũng mất đi sự tập trung quan sát và con đã theo quán tính bước xuống . 1 Ý hành khởi lên “bước đi thụt lùi để không đau nữa “. Và con đã làm theo, buớc thụt lùi cho tới khi con nhận thấy nó cũng không bớt đau . Con nhận thấy có 1 tâm sân khác sanh khởi . Thưa thầy , cho con hỏi con nên làm như thế nào vào lần sau để thực hành tốt hơn? Có phải lúc con chỉ tập trung quan sát cơn đau là khi có chánh niệm mạnh . Nhưng khi bắt đầu bước xuống giường sau 1 tâm sân dẫn dắt , đó là bản ngã vận hành do vô minh duyên hành? Kính Thầy chỉ rõ dùm con điểm này để con có thể thực hành tốt hơn vào lần sau , con kính tri ân thầy 🙏🙏🙏.
ĐÁP
Khoảnh khắc quý vị can đảm nhìn thẳng vào cơn chuột rút và thấy khối đau đặc cứng rã ra thành một điểm nóng nhỏ biến đổi liên tục, thấy rõ năm chu kỳ tăng, giảm, sinh rồi diệt, đó chính là lúc Chánh niệm tỉnh giác đang vận hành ở cường độ rất cao. Quý vị lúc đó không nhìn qua khái niệm chế định của ngôn từ nữa, mà đã chạm sát vào thực tánh thực tại. Điểm nóng nhỏ đó chính là Hỏa đại thuộc Sắc uẩn, và sự biến đổi năm lần chính là sự tự hiển lộ của đặc tính Vô thường nơi Thọ uẩn. Đó hoàn toàn là tuệ quán thực tánh.
Tuy nhiên, lỗi sai khiến toàn bộ hệ thống chánh niệm bị sụp đổ ở giai đoạn sau lại bắt nguồn ngay từ câu khẩu lệnh tác ý: đừng kháng cự, đừng kháng cự. Thọ khổ và tâm sân ghét thọ khổ là hai pháp duyên sinh hoàn toàn Vô ngã. Khi quý vị dùng ý hành để ra lệnh cho tâm không được kháng cự, bản chất của hành động này chính là Bản ngã vô minh đang cố nhảy vào để can thiệp, điều khiển và sở hữu Pháp. Quý vị đang ngầm chứa một tâm Tham vi tế là mong cho cái đau mau hết, và một tâm Sân ẩn tàng là bực dọc với chính sự kháng cự của mình.
Cảm thọ là Vô ngã, không một ai có thể ra lệnh cho cơ thể hết chuột rút, cũng không ai có thể dùng khẩu lệnh để ép cái tâm phàm phu lập tức trở nên bình thản. Việc quý vị cố gắng đè nén, kiểm soát bằng ý chí đã vô tình tích lũy một năng lượng Sân tùy miên cực lớn ngầm bên dưới dòng tâm thức. Khi lực của chánh niệm suy giảm, năng lượng Sân tích lũy từ những câu khẩu lệnh điều khiển kia lập tức bùng phát thành các tốc hành tâm bất thiện thô bạo.
Hành động bất lực bước xuống giường và đi giật lùi hoàn toàn là sự vận hành của vòng xích Vô minh duyên Hành, Tham ái duyên Chấp thủ. Do Vô minh không thấy rõ bản chất của thọ khổ, tâm Tham ái đối với sự lạc thọ (muốn được dễ chịu) trỗi dậy, dẫn dắt hành động bước đi để trốn chạy cơn đau. Thân biểu tri chuyển động lúc đó hoàn toàn bị giật dây bởi một tâm Sân mới, vận hành tự động theo quán tính phàm phu chứ không còn sự làm chủ của tuệ giác.
Để không lặp lại vết xe đổ này, quý vị cần nắm vững cốt tủy của Tứ Niệm Xứ thông qua hai nguyên lý sau:
Thứ nhất, tuyệt đối không dùng khẩu lệnh, không điều khiển, không sửa đổi và không có tham vọng dạy bảo cái tâm lúc bấy giờ. Nhiệm vụ duy nhất của hành giả là làm một chứng nhân trung thực, ghi nhận trần trụi mọi thực tánh đang diễn ra. Khi chân đau, biết rõ thọ khổ đang vận hành. Khi tâm có sự kháng cự vi tế, biết rõ tâm đang có sự kháng cự. Khi ý hành đừng kháng cự khởi lên, biết rõ bản ngã đang cố can thiệp. Chỉ nhìn và nhận biết khách quan, không đứng về phe nào và không cố gắng tiêu diệt phe nào.
Thứ hai, nếu cơn đau vượt quá ngưỡng chịu đựng của chánh niệm và quý vị buộc phải di chuyển để giảm đau, hãy cứ di chuyển một cách tự nhiên nhưng phải chuyển đổi đề mục một cách tỉnh giác. Lúc này, hãy buông Thọ quán để quay về Thân quán. Hãy bao phủ chánh niệm lên từng cử động của cơ thể: biết rõ thân đang ngồi dậy, chân đang chạm đất, biết rõ hành động đi giật lùi. Di chuyển trong sự hay biết trọn vẹn chứ không di chuyển trong sự hoảng loạn của tâm Sân.
CÂU HỎI 98 – CHỦ ĐỀ TU TẬP
HỎI
Thưa Thầy, cho con hỏi, con hiểu là thức và thọ ở đây (Bài Kinh Sáu Sáu) cũng là thức Uẩn và Thọ uẩn ạ, thọ ở đây cũng ở trong 12 nhân duyên. Khi quán thọ, mình quan sát cảm giác, bình tâm với cảm giác – ko ham muốn cảm giác dễ chịu, cũng ko ghét bỏ cảm giác khó chịu. Cảm giác ấy cũng luôn thay đổi, sinh diệt, mình thấy sự vô thường và ko phải tôi, của tôi. Chính tại cảm giác này, khi quan sát với sự bình tâm, là mình đã cắt luôn mắt xích luân hồi ạ.
ĐÁP
Đúng vậy, thức và thọ được giảng giải ở Kinh Sáu Sáu – chính là thức uẩn và thọ uẩn trong cấu trúc năm uẩn, và thọ cũng chính là mắt xích quan trọng sinh khởi từ duyên xúc trong lộ trình mười hai nhân duyên. Bản chất của cảm thọ chỉ là một quả dị thục tự động hiện diện khi giác quan tiếp xúc với trần cảnh, không một ai có thể ngăn cản nó sinh khởi. Điều kỳ diệu của pháp hành nằm ở chỗ, khi quý vị thiết lập được sự tỉnh giác trần trụi, nhìn cảm giác như nó đang là mà không khởi tâm tham đắm lạc thọ hay oán ghét khổ thọ, quý vị đang chặn đứng xu hướng vận hành của các khuynh hướng ngủ ngầm.
Nhìn thấy cảm thọ vô thường, biến hoại và vô ngã chính là lúc quý vị hoán chuyển tiến trình tâm thức phàm phu thành tâm đại thiện. Ngay sát-na đó, mắt xích ái dục bị bẻ gãy, nghiệp hữu không thể hình thành, và vòng xích luân hồi lập tức bị đứt đoạn.
Tuy nhiên, tôi muốn quý vị lưu ý một điểm vô cùng nghiêm mật để tránh rơi vào sự ngộ nhận mơ hồ. Việc giữ tâm bình thản trước cảm thọ lúc này mới chỉ là sự cắt đứt luân hồi trong từng khoảnh khắc hiện tại, tức là sự đoạn trừ tạm thời bằng sức mạnh của tuệ quán ngay nơi thực tại.
Để toàn bộ cỗ máy sinh tử sụp đổ một cách vĩnh viễn, tuệ giác này phải được huân tập liên tục cho đến khi chín muồi, dẫn đến sự sinh khởi của các tầng đạo tuệ siêu thế để nhổ bật hoàn toàn gốc rễ của các khuynh hướng ngủ ngầm dưới đáy sâu tâm thức. Chỉ khi các phiền não tùy miên ngủ ngầm ấy bị tiêu hủy tuyệt đối, mắt xích ái dục mới vĩnh viễn không bao giờ có thể sinh khởi từ cảm thọ được nữa. Hãy tiếp tục duy trì cái nhìn tuệ quán này trong từng sát-na hiện tiền, không vội vã bám chấp và cũng không lơ là tỉnh giác.
Sādhu! Sādhu! Sādhu!
CÂU HỎI 99 – CHỦ ĐỀ GIA ĐÌNH & ĐỜI SỐNG
HỎI
Xin thầy cho hỏi :
Thân , tâm này biết rằng vô thường, thay đổi trong từng sát na , do duyên sinh , do duyên diệt nhưng dù có sinh , diệt nhưng thân được ăn uống đầy đủ , tập thể dục mỗi ngày , tâm được yên ổn an vui thì có phải vẫn tốt hơn là thiếu thốn kiêng khem , con thấy các cầu thủ đá banh , họ chỉ ăn uống , tập luyện , trong thi đấu thì họ hết mình chú tâm , họ có sức định khá cao mặc dù là tà định , trong họ tham , sân còn đầy ai cũng ham lập công chiến thắng để được danh , để được lợi . Nhưng họ vẫn vui vẻ hạnh phúc thì điều này phải hiểu họ đang ở đâu trong chánh pháp ?
ĐÁP
Đức Phật không dạy chúng ta phải kiêng khem cực đoan hay hành xác. Thân tứ đại này tuy vô thường và duyên sinh, nhưng lại là chiếc thuyền duy nhất giúp quý vị tu tập. Hãy chăm sóc nó với thái độ của một người bảo dưỡng công cụ làm việc, không nuông chiều vì tâm tham, nhưng cũng không ngược đãi làm suy kiệt cơ thể.
Các cầu thủ bóng đá hay những người thành công ở thế gian, cái hạnh phúc và vui vẻ quý vị nhìn thấy ở họ chỉ là thứ hạnh phúc cảm thọ sinh ra từ việc thỏa mãn lòng tham. Họ khao khát lập công, ham danh đoạt lợi, và khi đạt được mục đích thì tâm tham được thỏa mãn, tạo ra một trạng thái hưng phấn tạm thời. Sự chú tâm của họ là tà định, vì nó bị giật dây bởi bản ngã và phiền não. Tà định này chỉ giúp họ gom tụ năng lượng để hoàn thành mục tiêu ngắn hạn chứ hoàn toàn vắng bóng tuệ giác ly tham.
Họ vẫn là những chúng sanh đang đi trong vòng xoáy của vô minh, vận hành hoàn toàn theo dòng nghiệp báo và thụ hưởng phước báu hữu lậu từ quá khứ. Hạnh phúc của họ phụ thuộc hoàn toàn vào các điều kiện ngoại giới như phong độ, chiến thắng, tiền tài và sự tung hô của đám đông. Khi các duyên này thay đổi, như lúc chấn thương hay thất bại, sự sụp đổ của tâm thức họ sẽ vô cùng khốc liệt vì họ không hề có pháp hành để làm điểm tựa nội tâm.
Hãy trân quý và sử dụng một thân thể khỏe mạnh, một đời sống ổn định làm trợ duyên để tinh tấn vun bồi Chánh niệm tỉnh giác, hướng đến sự tịch tịnh đích thực chứ không chạy theo những ảo ảnh sinh diệt của thế gian.
CÂU HỎI 100 – CHỦ ĐỀ GIA ĐÌNH & ĐỜI SỐNG
HỎI
Dạ thưa Thầy, cho con hỏi.
Con đi ra ngoài khi thấy chó mèo bị bỏ rơi, bị ngược đãi, hoặc chó mèo vô chủ lang thang con luôn động lòng, cảm thấy nghẹn ở ngực vì thương chúng không có ai chăm, hoặc trên những trang cứu hộ chó mèo mỗi lần thấy cảnh chó mèo bị ngược đãi, bị mang bán vào lò mổ con thường nghẹn lòng và cũng có góp tiền cứu chúng, chữa bệnh cho chúng (tất nhiên con chỉ hỗ trợ những địa chỉ con đã biết rõ). Có lúc gặp mèo con trong công viên mưa ướt hết không có chỗ trú, đói khát, gầy gò, bệnh tật.. con lại mang về chăm rồi tìm người nuôi
Nhưng gần đây, con nhận thấy nếu con quá sa đà vào như vậy thì con sẽ chìm vào sân si vì con thấy càng ngày càng bị cuốn vào việc này nên tạm thời con ko theo dõi để kiểm nghiệm lại mình đang làm gì khi con nhận ra sự tham đắm sẽ làm mình lạc đường. Kính bạch thầy chỉ dạy con làm vậy có đúng Chánh Pháp không ạ!
ĐÁP
Hành động thương xót và cứu giúp chó mèo là việc thiện rất tốt. Nhưng cảm giác nghẹn lòng, xót xa hay đau đớn khi chứng kiến cảnh đó thực chất không phải là lòng từ bi chân chánh. Đó là biểu hiện của tâm sân vi tế. Lòng từ bi đích thực luôn mang lại sự mát mẻ và định tĩnh. Còn khi quý vị nghẹn lòng, tức là tâm quý vị đang bị đồng hóa với cái khổ của đối tượng rồi sinh ra bức bối, bất lực trước thực tại.
Nếu tiếp tục lao vào cứu hộ với trạng thái đó, quý vị sẽ bị cảm xúc dẫn dắt, dễ sinh lòng oán hận những người ngược đãi và bám chấp vào kết quả cứu giúp.
Mỗi chúng sanh đều có nghiệp riêng của mình. Nhìn thấy khổ cảnh là để thức tỉnh về sự tàn khốc của luân hồi, chứ không phải để đau khổ theo hay oán hận cuộc đời. Quý vị vẫn tùy duyên giúp đỡ khi có khả năng, nhưng làm bằng hành động thực tế rồi buông xả ngay. Không theo dõi để ôm đồm cảm xúc, không để tâm bị lay động bởi kết quả. Giữ cho tâm mình định tĩnh, bình thản trước rồi mới giúp đỡ chúng sanh là lựa chọn của người trí.
Sādhu! Sādhu! Sādhu!