Phần trước: Góc Hỏi Đáp & Giải Nghi (Câu 111–120)
CÂU HỎI 121 – MINH VÀ THỨC TRONG NGŨ UẨN THỦ
HỎI:
Dạ thưa thầy. Con đã từng nghe sơ qua sách Mi tiên vấn đáp. Bộ sách này có chuẩn Chánh pháp ko ạ.?
ĐÁP:
Lấy 5 bộ Kinh Nikāya làm thước đo gốc Tối cao (Lời Phật), còn Mi Tiên Vấn Đáp là cuốn sách giải thích Chánh pháp hay nhất để hỗ trợ hiểu đúng Nikāya. Mi Tiên Vấn Đáp là cuộc vấn đáp có thật trong lịch sử, giữa 1 bậc thánh Alahan và Vị Vua Đa Nghi Có Trí Tuệ Rất Sắc Bén. Vị vua này có thể đại diện cho những top người thích hỏi xoáy đáp xoay , thích dùng Tư duy trí năng để mổ xẻ hỏi vặn vẹo.
Sau chuỗi đối thoại lịch sử với Đại đức Nāgasena, nhà vua hoàn toàn cúi phục trước trí tuệ của ngài Nāgasena. Ông chính thức quy y Tam Bảo làm cư sĩ, bỏ tiền xây dựng đại tự viện Milinda-vihāra cúng dâng cho chư Tăng. Đặc biệt hơn, về sau khi đã thu xếp xong việc nước, ông nhường ngôi cho con trai để xuất gia trở thành Tỳ-kheo. Nhờ nền tảng tư duy sâu sắc và sự tinh tấn thực hành thiền định, ông đã đắc Thánh quả A-la-hán. Dành cho ai chưa biết về cái Kết !
Quý vị mà chưa từng nghe qua Kinh Mi Tiên Vấn Đáp thì quả thật lãng phí cuộc đời. Nghe hay lắm nhé. Lưu lại mà nghe.
Link: MI TIÊN VẤN ĐÁP
CÂU HỎI 122 – THIỆN NGHIỆP VÀ ÁC NGHIỆP
HỎI:
Bạch thầy. Con đó điều này chưa rõ mong thầy chỉ dạy. Đó là nghiệp nó có thể bị mất đi ko. Ví dụ giết 1 con gà nhưng sau đó lại cứu sống 1 con gà, thì cái nghiệp giết gà cũ có còn hay không hay nó sẽ bị mất đi ạ. Con có từng nghe 1 Sư giảng là nghiệp đối lập nhau nó sẽ triệt tiêu nhau. Con học hành chưa tới, có thắc mắc nhỏ này mong thầy dành chút thời gian dạy cho, con xin tri ân lời thầy ạ.
ĐÁP:
Không. Nghiệp Thiện Hay Ác Không Bao Giờ Mất. Không Phải Là Nghiệp Thiện Triệt Tiêu Nghiệp Ác. Đọc lại bài nghiệp trên website đi nhé.
Tôi ví dụ ngắn thế này cho dễ hiểu. Quý vị có 1 bình nước, trong đó có cả bùn lẫn nước. Bùn : Nghiệp Ác còn nước : Nghiệp Thiện. Nếu không tu tập , không làm tăng trưởng thiện pháp. Thì cái bình của quý vị càng ngày càng đục và bẩn. Ngược lại nếu tinh tấn tu tập, tăng trưởng thiện pháp thì bùn cặn sẽ lắng xuống, nước trong đổ vào ngày càng nhiều hơn. Chứ bùn nó vẫn vậy nó không có tiêu đi nhé. Hiểu cho rõ không rơi vào tà kiến rồi tha hồ làm ác. Mỗi lần sống ác làm ác quý vị như bốc thêm bùn bỏ vào bình vậy. Tôi nói vậy có dễ hiểu không.
CÂU HỎI 123 – PHÁP NIỆM PHẬT
HỎI:
Bạch thầy, trong Tăng Chi Bộ kinh Phẩm Một Pháp, Đức Thế Tôn dạy:
“pháp niệm Phật, niệm Pháp… niệm Tăng… niệm Giới… niệm Thí… niệm Thiên… niệm Hơi thở vô, Hơi thở ra… niệm Chết… niệm Thân… niệm An tịnh. Chính một pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến nhứt hướng nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Chính là niệm Pháp… niệm Tăng… niệm Giới… niệm Thí… niệm Thiên… niệm Hơi thở vô, Hơi thở ra… niệm Chết… niệm Thân… niệm An tịnh. Chính một pháp này, này các Tỷ-kheo, được tu tập, được làm cho sung mãn, đưa đến nhứt hướng nhàm chán, ly tham, đoạn diệt, an tịnh, thắng trí, giác ngộ, Niết-bàn.”
Thầy cho con hỏi pháp niệm Phật mà Đức Thế Tôn dạy ở đây chính là pháp !niệm 9 ân Đức Phật phải không ạ? Con hay niệm tam bảo trong những lúc sinh hoạt, làm việc hàng ngày, dần dần tâm tự khởi lên suy nghĩ niệm Phật trong đầu!
ĐÁP:
Đúng vậy. Pháp Niệm Phật chính là sự quán xét, tưởng nhớ sâu sắc đến 9 Ân Đức của Đức Thế Tôn: Ứng Cúng, Chánh Biến Tri, Minh Hạnh Túc, Thiện Thệ, Thế Gian Giải, Vô Thượng Sĩ Điều Ngự Trượng Phu, Thiên Nhân Sư, Phật, Thế Tôn. Niệm Phật không phải là việc niệm danh hiệu theo cảm tính để cầu xin sự che chở hay dựa dẫm tha lực.
Niệm Phật là hướng tâm suy ngẫm về những phẩm tính giác ngộ trọn vẹn của Đức Thế Tôn. Việc quý vị thường xuyên nhớ nghĩ đến Ân Đức Phật và Tam Bảo trong khi sinh hoạt, làm việc hằng ngày là một tập khí rất thiện lành. Nó giúp thu hộ các căn, ngăn chặn các phiền não thô như tham, sân, phóng dật, đồng thời củng cố niềm tin bất động nơi Tam Bảo.
Tuy nhiên, để pháp môn này dẫn đến kết quả rốt ráo quý vị cần nắm rõ nguyên lý thực hành:
👉Thứ nhất, Niệm Phật là 1 trong những đề mục thuộc về Thiền Định. Việc quán xét các ân đức Phật giúp tâm an tịnh, lắng dịu các triền cái và có thể chứng đạt đến trạng thái Cận Định.
👉Thứ hai, tâm an tịnh do Niệm Phật mang lại chỉ là phương tiện, không phải là mục đích cuối cùng. Muốn đạt đến sự đoạn diệt và Niết-bàn, quý vị không thể chỉ dừng lại ở việc nhẩm niệm hay tận hưởng cảm giác nhẹ nhàng trong đầu. Quý vị phải sử dụng chính cái tâm đã định tĩnh, thanh tịnh nhờ Niệm Phật đó làm nền tảng để chuyển sang Thiền Tuệ, trực tiếp quán chiếu Thân, Thọ, Tâm, Pháp trong từng khoảnh khắc để thấy rõ bản chất Vô thường, Khổ, Vô ngã.
CÂU HỎI 124 – TIẾN BỘ TRONG HÀNH THIỀN
HỎI:
Thưa thầy ! Con dù cố gắng hành thiền hàng ngày vào lúc 5g sáng nhưng chẳng thấy có tiến bộ là do nguyên nhân gì ?
ĐÁP:
Nhiều người bước vào buổi thiền với một mong cầu ẩn ngầm: phải thấy tâm an tịnh, phải bớt suy nghĩ, hay phải có cảm giác nhẹ nhàng hoan hỷ. Nhưng trong Chánh Pháp, tiến bộ không phải là tạo ra một trạng thái an tịnh theo ý mình. Tiến bộ là khả năng nhận biết thực tại đúng như nó đang là. Khi tâm phóng dật mà quý vị biết rõ tâm đang phóng dật, khi tâm mệt mỏi hay bực bội mà quý vị nhận diện được ngay sự mệt mỏi bực bội đó, thì ngay khoảnh khắc hay biết ấy, chánh niệm đã có mặt rồi. Việc ngồi thiền mà mong chờ sự an tịnh chính là tâm tham vi tế đang vận hành. Rồi khi ngồi mà thấy tâm vẫn xáo trộn, quý vị lại sinh ra hụt hẫng, đó lại là tâm sân. Chính hai cái tâm mong cầu và chống đối này mới là thứ che mờ sự tỉnh giác, làm quý vị thấy mình đứng yên một chỗ.
Một lý do thực tế nữa nằm ở thời điểm sáng sớm. Lúc này cơ thể vừa bước ra khỏi giấc ngủ, tâm thức rất dễ rơi vào trạng thái lờ đờ, hôn trầm vi tế. Quý vị tưởng mình đang ngồi thiền tĩnh lặng, nhưng thực chất tâm đang chìm trong sự mông lung ngái ngủ mà không hay biết. Trước khi ngồi, quý vị nên rửa mặt bằng nước lạnh hoặc đi kinh hành nhẹ nhàng vài phút để đánh thức sự tỉnh táo hoàn toàn. Thêm vào đó, thiền không thể chỉ gói gọn trong vài chục phút buổi sáng trên tọa cụ. Nếu sau giờ ngồi thiền, quý vị lại thả cho tâm tự do chạy theo các duyên khen chê, bực dọc hay lo âu suốt cả ngày còn lại, thì chút công phu ngắn ngủi buổi sáng rất khó tạo ra sự chuyển hóa rõ rệt. Sự hay biết cần được nối tiếp nhẹ nhàng trong từng việc nhỏ hằng ngày. Tôi khuyên quý vị hãy trút bỏ hoàn toàn suy nghĩ phải thấy tiến bộ hay phải đạt được sự an tĩnh. Hãy ngồi xuống với thái độ của một người quan sát hoàn toàn khách quan, chỉ thuần túy ghi nhận những gì đang diễn ra trên thân và tâm mình ngay trong hiện tại. Khi thái độ thực hành được điều chỉnh đúng đắn, quý vị sẽ thấy việc hành thiền trở nên đúng hướng và nhẹ nhàng ngay lập tức.
CÂU HỎI 125 – PHÁP TU NIỆM THÂN
HỎI:
Dạ con kính bạch thầy con không có gì nghi ngờ về chánh pháp và những gì thầy chỉ dạy cả con xin thầy chỉ dạy cho con ạ khi con ngồi thiền trước tiên là con giải tâm từ xong rồi con niệm ân đức Phật xong rồi con quán thân con con thấy sự tan rã của phần thịt trên khắp cơ thể xong rồi dần dần con thấy còn toàn bộ xương ạ con kính xin thầy chỉ dạy cho con bước tiếp theo ạ
ĐÁP
Hình ảnh bộ xương hiện ra thực chất là một định tướng trong pháp tu Niệm Thân. Bước tiếp theo quý vị cần làm không phải là dừng lại để ngắm nhìn hay tìm cách giữ lấy hình ảnh bộ xương đó, mà là dùng chính nó làm đòn bẩy để bước sang tuệ quán. Cụ thể, quý vị hãy thực hành tiếp theo các hướng sau:
Trước hết, hãy quán chiếu trực tiếp Tam Tướng lên bộ xương ấy. Hãy nhìn và thấy rõ bộ xương này chỉ là sự hợp thành của đại đất, nó sinh ra do duyên và đang đi đến chỗ hoại rã, biến mất, hoàn toàn Vô thường. Hãy nhắc tâm một cách sâu sắc: Bộ xương này không phải là tôi, không phải là của tôi, không phải bản ngã của tôi. Sự bám chấp vào cái thân gân xương này chỉ mang lại Khổ đau.
Tiếp theo, quý vị hãy xoay chánh niệm quay ngược lại để nhận biết cái Tâm đang thấy bộ xương. Hãy thấy rõ bộ xương là Sắc, còn sự nhận biết là Danh. Cả cái tâm thấy lẫn bộ xương được thấy đều là các hiện tượng do duyên sinh ra rồi diệt đi trong từng sát-na, không có cái nào là cố định hay bền vững cả.
Trong suốt quá trình này, quý vị cần giữ thái độ hoàn toàn xả bỏ. Nếu tâm khởi lên sự hoan hỷ vì nghĩ mình đạt được kết quả, hoặc sinh tâm mong cầu lần sau phải thấy rõ hơn, quý vị phải nhận biết ngay cái tâm tham vi tế đó và buông xuống. Tuyệt đối không để tâm dính mắc vào hình tướng. Hãy cứ kiên trì gác cổng tâm mình trong sự hay biết thuần túy, thấy Danh – Sắc sinh ra và diệt đi đúng như bản chất tự nhiên của nó.
CÂU HỎI 126 – KINH TẠNG NIKAYA
HỎI:
Thưa Thầy gần đây con thấy trên 1 số nhóm theravada có tranh luận về viêc tạng vi diệu pháp không phải là Đức Phật thuyết ra mà do hậu thế thêm vào . Quan kiến của Thầy về vấn đề này như thế nào ạ ?
ĐÁP:
Thứ nhất cái đầu tiên cần nhớ để tăng trưởng niềm tin tịnh tín vào giáo Pháp. Giáo pháp gồm Kinh Và Luật được 500 vị Alahan tối cao kết tập ! Nhớ kỹ cho tôi là 500 vị Alahan nhé. Chứ không phải 500 kẻ phàm phu mù loà. Xuyên suốt lịch sử thời kỳ đầu Giáo Pháp được truyền tụng bằng miệng, không có sách vở như giờ.
Tuy là truyền miệng nhưng cực kỳ chính xác và vi diệu, không hề có chút sai sót nào. Hằng ngày chư Tăng đọc tụng tập thể cùng nhau, chỉ cần một người đọc sai dù chỉ một âm hay một dấu là cả hội chúng chỉnh sửa ngay lập tức. Các bậc Thánh A La Hán giữ gìn Giáo Pháp bằng trí tuệ giải thoát tuyệt đối, không có tham sân si hay ý niệm cá nhân để mà sửa đổi hay ngụy tạo.
Đến Tạng thứ ba là Tạng Luận Vi Diệu Pháp, đây chính là đỉnh cao trí tuệ rốt ráo của Phật Pháp. Nếu Tạng Kinh dạy về đạo đức nhân quả để sống thiện, Tạng Luật giữ gìn phạm hạnh, thì Vi Diệu Pháp đi thẳng vào bản chất thực sự của thực tại.
Vi Diệu Pháp không nói chuyện phàm phu kiểu “tôi”, “anh”, hay các tên gọi giả tạm do con người tự quy ước, mà phân tích tận gốc rễ 4 sự thật cốt lõi: Tâm, các trạng thái của Tâm, Các thành tố Vật chất, và Niết Bàn. Nó mổ xẻ sự vận hành của Danh và Sắc trong từng khoảnh khắc nhỏ nhất. Học Vi Diệu Pháp mới thấy lời Đức Phật dạy vô cùng logic, chính xác tuyệt đối, không có chỗ cho sự suy diễn hay mơ hồ.
Trải qua hơn 400 năm giữ gìn bằng cách đọc tụng, đến thời kỳ gặp thiên tai và chiến tranh đe dọa sự tồn vong của chư Tăng, các bậc Trưởng lão A La Hán mới hội tụ lại và quyết định khắc toàn bộ Tam Tạng kinh điển lên lá bối diệp (lá buông) thành chữ viết. Đó là lần đầu tiên Giáo Pháp được cố định bằng văn bản một cách trọn vẹn nhất.
Các vị phải hiểu rằng, Tam Tạng kinh điển chúng ta có ngày hôm nay là di sản vĩ đại được bảo toàn bằng trí tuệ và sự tận tụy của hàng ngàn vị Thánh A La Hán. Hiểu rõ lịch sử truyền thừa minh bạch như vậy thì niềm tin của các vị mới là niềm tin hiểu biết, kiên cố và không bao giờ bị lay chuyển!
Việc thứ 2 tôi muốn quý vị khắc cốt ghi tâm : Hãy Tu Theo Phật, Tu theo Sự Thật, Chứ đừng Tu Theo Thầy Bà Nào Cả
Có những người vì trí tuệ hạn hẹp, vì không liễu tri được giáo pháp họ đã giảng dạy pháp theo tri kiến cá nhân của mình, khiến kẻ khác cũng rơi vào Tà kiến như họ. Việc này vô cùng nguy hiểm. Tạng vi diệu pháp là pháp siêu thế, tức nằm ngoài sự hiểu biết và tư duy hạn hẹp của trí năng phàm phu. Kẻ nói tạng diệu pháp không phải là chánh pháp là kẻ không hiểu 1 cái gì về chánh pháp cả. Người ta gọi là Tam Tạng Thánh Điển, chứ không ai gọn là Nhị Tạng bao giờ. Đã là Tam Tạng thì phải gồm tạng kinh, luật, luận.
Việc thứ 3 cần nhớ giúp tôi, luân hồi không phải kiểu quý vị đi du lịch.
Những chúng sanh một khi đã đoạ vào đường ác: ngạ quỷ, súc sanh, atula, địa ngục thì vô cùng khó – tôi nhấn mạnh là vô cùng khó để ngoi đầu lên nhé. Không tính bằng một vài trăm năm, một vài trăm nghàn năm. Mà hằng hà đại kiếp. Vì nơi đó chúng sanh đó không có cơ hội để TU. Chỉ có sự giết hại lẫn nhau, chỉ có sự thống khổ, chỉ có sự ngu si của thân xác súc sanh. Sự sân hận, sự thối đoạ, nghiệp ác càng ngày càng tăng trưởng.
Việc cuối cần nhớ, chỉ có 1 con đường duy nhất để chấm dứt sinh tử khổ đau, để chấm dứt vòng lặp luân hồi tàn nhẫn toàn máu và nước mắt này là tu tập theo bát chánh đạo ! Không có con đường tắt nào, không có con đường nào khác. Hãy cố gắng sống trì giới , sống toàn thiện, lìa ác, tăng trưởng các thiện pháp. Đừng để rơi vào 4 đường ác đạo ! Rơi vào đó là xong phim rồi. Tôi không có doạ đâu nhé!
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Sādhu Sādhu Lành thay!
CÂU HỎI 126 – TRỌN VẸN NGŨ GIỚI
HỎI:
Bạch thầy trong giữ 5 giới căn bản, nếu tâm bị sân thiêu đốt cũng bị gọi là lủng giới ko trọn vẹn 5 giới thưa thầy con hiểu có đúng không?
ĐÁP:
Quý vị hiểu như vậy là có phần đúng, nhưng cần nhìn thật rõ ràng để tâm mình được cởi giải, không bị hoang mang hay tự tạo áp lực. Giới căn bản được thiết lập để thu thúc Thân và Khẩu. Một giới chỉ bị xem là đứt hay phạm khi cơn Sân đó bộc phát ra thành hành động hoặc lời nói cụ thể làm tổn hại đến người khác. Nếu tâm quý vị đang bị cơn Sân thiêu đốt dữ dội, nhưng quý vị vẫn làm chủ được Thân không đánh đập, Khẩu không mắng chửi hay sát hại ai, thì về mặt giới luật, năm giới của quý vị vẫn nguyên vẹn, chưa hề bị đứt hay phạm. Tuy nhiên, mục đích sâu xa của việc giữ Giới là để bảo vệ và làm sạch Tâm. Cơn Sân ẩn ngầm bên trong tuy chưa tràn ra ngoài thành lời nói hay hành động, nhưng nó đã kịp tạo nên Ý nghiệp bất thiện. Nó làm cho chiếc áo Giới của quý vị tuy chưa bị rách, nhưng đã bị vấy bẩn và lốm đốm vết nhơ, khiến cho sự an lạc của việc giữ giới bị giảm đi rất nhiều.
Vì vậy, nếu hiểu rằng tâm Sân làm mình đứt giới hay phạm giới thì đó là hiểu chưa đúng. Nhưng nếu hiểu rằng tâm Sân khiến cho công phu giữ giới của mình chưa đạt được sự thanh tịnh trọn vẹn, thì đó là sự nhận biết rất sâu sắc và hoàn toàn đúng đắn.
CÂU HỎI 127 – BỐ THÍ
HỎI:
Kính bạch thầy, con góp sức vào thiện pháp hay ủng hộ những người cần ủng hộ theo khả năng. Con chưa dám dùng hết khả năng tài chính ra để làm thiện pháp vì còn mưu sinh nuôi thân & nhỡ đột xuất có việc gì xảy ra cần tiền để lo cho mình thì có phải là lí do chính đáng không ạ? Hay con vẫn còn tham và keo kiệt bủn xỉn ạ? Ví dụ con kiếm được 1 triệu thì con chỉ dám ủng hộ 100k!
ĐÁP:
Làm gì cũng cần có trí tuệ, hiểu biết rốt ráo thế nào là thiện pháp. Thiện tức là sự trong sạch hoàn mỹ từ trong suy nghĩ đến hành động. Nơi nào còn tính toán được mất, hơn thua, thì đâu gọi là Thiện. Đã bố thí còn tính toán, còn tiếc thì đâu gọi là Thiện. Điều đơn giãn vậy ai cũng có thể tự suy xét là ra thôi.
Bản chất cốt tủy của Bố thí là hành trình nuôi dưỡng Tâm Xả. Ta cho đi không phải để tích lũy phước báu luân hồi hay tìm kiếm sự tán dương, mà là để làm mỏng đi lòng Tham và tháo gỡ sự bám chấp. Một hành động bố thí trọn vẹn Chánh pháp là khi cả ba thời : trước khi cho, trong khi cho và sau khi cho – tâm đều hoan hỷ, không hối tiếc, buông nhẹ mọi sở hữu để đạt đến sự tự do nội tâm. Tôi đâu có khuyên dạy quý vị bán hết nhà đi để bố thí bao giờ.
CÂU HỎI 128 – SỰ TỈNH GIÁC TRƯỚC CÁI CHẾT
HỎI:
Thưa Thầy, khổ thọ lúc cận tử là rất khốc liệt. Làm sao có thể giữ chánh niệm lúc đó thưa Thầy ? Về hành thiền con còn non kém quá.
ĐÁP:
Trăn trở của quý vị chạm đúng vào nỗi sợ lớn nhất của kiếp người. Cơn đau đớn thân xác lúc lâm chung quả thực rất tàn khốc, nhưng nếu quý vị đợi đến tận giây phút đó mới gồng mình giữ chánh niệm hay chiến đấu với cái đau, thì ngay cả những người tu tập lâu năm cũng khó lòng làm nổi. Hướng đi của tâm thức khi trút hơi thở cuối cùng được quyết định bởi lực hút của thói quen hằng ngày. Đó gọi là Tích Tích Nghiệp (Tập quán nghiệp) . Một người cả đời hễ gặp cơn bệnh nhỏ hay sự bất toại nguyện là hoảng hốt, bực bội, thì đến lúc thân xác rã rời, tâm người đó tự động sẽ bị cuốn vào sự hoảng loạn và sân hận. Ngược lại, người có sự chuẩn bị mỗi ngày sẽ bước qua ranh giới đó một cách rất tự nhiên.
Cần nhận diện rõ: Cơn đau trên thân và sự đau khổ trong tâm là hai điều hoàn toàn khác nhau. Cảm giác đau đớn dữ dội lúc cận tử là sự hoại rã tự nhiên của thân tứ đại, đó là Khổ thọ trên sắc thân. Nhưng nỗi sợ hãi, sự hoảng loạn hay bực bội lại xuất phát từ Tâm Sân khi chống đối cơn đau đó. Cơn đau vốn không thể làm tâm quý vị khổ, chính thái độ muốn xua đuổi cơn đau và sự bám chấp vào thân xác này mới tạo ra sự thiêu đốt.
Do đó, lộ trình tu tập hằng ngày của quý vị cần tập trung vào ba việc cụ thể sau đây:
Thứ nhất, rèn luyện thái độ đối diện với những sự khó chịu hằng ngày. Mỗi khi bị bệnh, đau nhức hay gặp việc không vừa ý, quý vị đừng gồng mình chịu đựng và cũng đừng mong nó mau hết. Hãy chỉ âm thầm quan sát. Nhận biết rằng cơn đau này chỉ là một cảm giác đang diễn ra trên thân, nó sinh ra rồi sẽ diệt đi, không có một cái tôi nào đang bị đau cả. Thói quen không chống đối với cái đau nhỏ hằng ngày sẽ trở thành sức mạnh tự nhiên giúp quý vị bình thản trước cơn đau lớn lúc lâm chung.
Thứ hai, chuẩn bị một điểm tựa tâm linh vững chắc. Khi rơi vào thời khắc cận tử, nếu lực chánh niệm trên cảm giác đau quá yếu khiến quý vị không thể quán chiếu được Khổ thọ, tuyệt đối không được gượng ép hay cố đối đầu với nó. Lúc này, hãy chủ động nương tựa vào Ân Đức Tam Bảo hoặc những thiện nghiệp đã làm trong đời. Quý vị chỉ cần nhẹ nhàng hướng tâm nhớ về sự thanh tịnh của Đức Phật, hoặc nhớ lại những lần mình đã cúng dường, giữ giới, giúp đỡ người khác với niềm hoan hỷ sâu sắc. Một dòng tâm thức ngập tràn phước báu và sự thanh tịnh sẽ tự động thay thế nỗi sợ hãi, đưa tâm quý vị đi vào cảnh giới an lành.
Thứ ba, thực hành sự buông xả mỗi ngày. Sự đau đớn lúc lâm chung trở nên tột cùng phần lớn là do tâm tiếc nuối sự sống, sợ hãi chia lìa người thân và tài sản. Hằng ngày, hãy tập nhìn thân thể này chỉ là vật vay mượn của tự nhiên, đến đi do duyên, rồi sẽ đến lúc phải hoàn trả. Khi tâm đã quen với việc xả bỏ từ trong đời sống hằng ngày, thì đến giờ phút cuối cùng, quý vị sẽ dễ dàng buông tay khỏi xác thân và mọi sự bám chấp thế gian như trút bỏ một chiếc áo cũ.
Quý vị đừng quá bận lòng hay tự ti vì thấy công phu hành thiền của mình còn non kém. Chánh Pháp không đòi hỏi quý vị phải đạt được trạng thái thiền định siêu việt mới có thể vượt qua cửa tử. Ngay từ hôm nay, hãy sống trọn vẹn với từng việc nhỏ: giữ gìn giới hạnh cho trong sạch, tích lũy tu tập vun bồi tăng trưởng thiện pháp, và học cách mỉm cười xả bỏ những cơn đau hay sự bực dọc nhỏ nhặt. Đó chính là sự chuẩn bị cẩn trọng và vững chắc nhất để quý vị mỉm cười đón nhận thời khắc cuối cùng của cuộc đời.
CÂU HỎI 129 – QUÁN THỌ KHI ĐAU LƯNG
HỎI:
Dạ, bạch thầy. Dạo này con bị đau cơ, lưng k rõ lý do. Nhân dịp cơn đau tới thay vì nổi quạu như trước đây thì con cố gắng thực hành Chánh niệm, k biết con làm đúng ko nhưng con cố giữ tâm bình thản ko tức giận, k bộc phát lời nói tục. Chỉ biết là mình đang bị đau chỗ đấy, lúc đỡ đau thì biết có đỡ đau, đau nhiều thì biết là đang đau nhiều, cố gắng k đồng hoá mình với cơn đau. Và tự nghĩ rằng là cơn đau này cũng vô thường, 1 thời gian nữa cũng hết,….
kết hợp với đi khám bác sĩ. Ko biết con thực hành vậy đúng ko nhưng thấy tốt hơn . Dù cơn đau ko đỡ nhưng tâm lý không bị cuốn theo. 🙏🙏🙏🙏🙏🙏
ĐÁP:
Việc thực hành khi đối diện với cơn đau lưng, tôi xác nhận rằng quý vị đang đi rất đúng tinh thần của Chánh Pháp, cụ thể là pháp môn Quán Thọ trong Tứ Niệm Xứ.
Khi cơn đau xuất hiện, thân thể quý vị chịu một cảm giác khó chịu gọi là Khổ thọ. Người không tu tập sẽ lập tức để cho tâm Sân khởi lên: bực bội, chửi rủa hoặc oán trách. Lúc đó, một cơn đau trên thân đã biến thành hai nỗi đau: đau thân và khổ tâm. Việc quý vị nhận biết rõ cơn đau như nó đang là, biết rõ khi nó tăng hay giảm, giữ tâm bình thản và không đồng hóa TÔI là cơn đau hay cơn đau này là của TÔI, chính là quý vị đang tháo gỡ sự bám chấp vào Thân kiến. Cùng với đó, việc kết hợp đi khám bác sĩ để điều chỉnh những trục trặc của thân xác là sự phối hợp rất trí tuệ giữa việc chữa bệnh trên thân và luyện tâm. Hãy tiếp tục duy trì thái độ quan sát khách quan này.
CÂU HỎI 130 – THƯỜNG NGHIỆP VÀ CÁI CHẾT BẤT NGỜ
HỎI:
– Bạch thầy. Đối với những người chết đột ngột, k kịp suy nghĩ, không kịp chánh niệm gì như tai nạn bất ngờ, sét đánh, hoặc như trường hợp của Chị con đang ngủ bị bồn nước nhà hàng xóm rơi xuống đè chêt thì như thế nào vậy thưa thầy.
Con có nghe nói về nhiều kiểu chết như Phật pháp đã nêu nhưng con chưa hiểu lắm. Thầy có thể giảng lại về các ” loại chết” không ạ? Ví dụ như thế nào là chết do hết thọ mạng, chết do nghiệp, do…….
Con xin tri ân lời dạy của thầy.
– Thưa thầy , con kính xin thầy giải nghi cho con về việc một người qua đời trong trạng thái hôn mê. 5 năm trước đây , má chồng của con bị té , trãi qua mổ não , động kinh , lúc tỉnh lúc mê ( do thuốc) . Khi không thể qua khỏi, nhà thương cho bà về nhà để chết và trong 24 giờ đồng hồ trước khi mất, đã được tiêm morphine liều cao để giảm đau. Bà đã thoi thóp thở cho đến khi trút hơi cuối cùng, ko tỉnh được cho đến khi mất, nhưng trước khi Bà mất khoảng 8 tiếng con có thấy nước mắt Bà . Thưa Thầy, tâm cận tử của người trong tình trạng trí não mê man như vậy thì ảnh hưởng đến cảnh giới tái sanh như thế nào? Con kính xin Thầy giúp con hiểu đúng Chánh Pháp. Con kính tri ân Thầy.
ĐÁP:
Nhiều người lo lắng rằng khi bị tai nạn, sét đánh hay gặp sự cố bất ngờ như trường hợp người thân của quý vị, vì không kịp chuẩn bị hay ngồi thiền nên sẽ rơi vào cõi ác. Thực tế, cái chết diễn ra trong một chớp mắt, nhưng tốc độ vận hành của tâm thức nhanh hơn sự nhận biết của con người rất nhiều. Trước khi trút hơi thở cuối cùng, một chuỗi tiến trình tâm sát-na vẫn diễn ra. Lúc này, hướng đi của tâm thức không phụ thuộc vào việc người đó có kịp chánh niệm ngay giây phút ấy hay không, mà phụ thuộc vào Thường nghiệp (tức thói quen suy nghĩ, lời nói, hành động tích lũy hằng ngày). Nếu một người lúc sống thường xuyên giữ giới, sống hiền thiện, có tâm từ bi, thì lực của những thiện nghiệp đó đã ăn sâu thành thói quen. Ngay trong khoảnh khắc bất ngờ nhất, dòng tâm thức tự động sẽ nương theo cái đà thiện nghiệp đó để đi về cõi an lành. Ngược lại, nếu hằng ngày chỉ quen sống trong sân hận, tham lam thì lúc bất ngờ nhắm mắt, tâm cũng sẽ tự động bị kéo về chốn tối tăm.
Trong chánh pháp, cái chết được phân chia thành bốn trường hợp rõ ràng:
Một là chết do hết tuổi thọ. Nghĩa là tuổi thọ tự nhiên của kiếp người ở thời điểm đó đã hết, dù năng lực của nghiệp sinh vẫn còn. Trường hợp này giống như ngọn đèn bị tắt do cháy hết tim đèn, mặc dù lượng dầu bên trong vẫn còn.
Hai là chết do hết nghiệp. Nghĩa là lực của nghiệp dẫn sinh kiếp này đã trổ xong quả của nó, dù tuổi thọ tự nhiên chưa hết. Điều này giải thích vì sao có những đứa trẻ vừa sinh ra hoặc người còn rất trẻ đã qua đời. Trường hợp này giống như ngọn đèn bị tắt do hết dầu, mặc dù tim đèn vẫn còn.
Ba là chết do hết cả tuổi thọ lẫn nghiệp. Nghĩa là cả tuổi thọ tự nhiên lẫn năng lực của nghiệp sinh đều cạn kiệt cùng một thời điểm. Trường hợp này giống như ngọn đèn bị tắt do hết sạch cả tim lẫn dầu. Đây là cái chết diễn ra trọn vẹn theo quy luật tự nhiên.
Bốn là chết do nghiệp cắt đứt hay còn gọi là chết phi thời. Đây là trường hợp người đang sống bình thường, tuổi thọ chưa hết, nghiệp nuôi dưỡng kiếp sống vẫn còn, nhưng bất ngờ một ác nghiệp rất mạnh từ quá khứ trổ quả chen vào, cắt đứt mạng sống giữa chừng. Những tai nạn bất ngờ, thiên tai hay sự cố đè chết đều thuộc loại chết này. Trường hợp này giống như ngọn đèn đang cháy bất ngờ bị gió thổi tắt hoặc bị tác động bên ngoài làm vỡ.
Bởi vậy, quý vị không cần phải lo sợ hay hoang mang trước sự mong manh của cái chết đột ngột. Hãy biến sự hiểu biết này thành động lực để sống tỉnh giác mỗi ngày. Khi quý vị tích lũy sự chánh niệm, lòng từ và giới hạnh trong từng phút giây hiện tại, thì bất kể cái chết đến theo hình thức nào, quý vị cũng đã có sẵn một chiếc phao cứu sinh vững chắc cho hành trình tiếp theo.
Đừng có tham sống lâu, sống lâu mà sống trong mê mờ phóng dật thì sống lâu để làm cái gì. Nhiều khi cái chết đến bất thình lình trong lúc đang học pháp, nghe pháp, tu thiền sống chánh niệm mới là cái chết tuyệt vời.
Chứ còn đợi đến lúc quằn quại ở tuổi 90 mà thiếu pháp hành , pháp học. E rằng nó chẳng phải là phước đâu, mà là sự tra tấn tàn bạo nhất. Cụ nào đến độ tuổi 70, 80, 90 theo tôi đừng tổ chức mừng thọ làm cái gì, càng dính mắc vào mấy cái đó càng khổ. Học cách sống buông bỏ từ giờ cho quen với mùi đất đi.
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Sādhu Sādhu Lành thay!
1 comment
Nguyện đem phước lành này làm duyên, đoạn trừ các ô nhiễm nơi tâm, thành tựu trí tuệ sắc bén và sự tinh tấn, tăng trưởng Giới–Định–Tuệ, hướng đến Niết-bàn!
Nguyện cho con sinh ra ở đâu cũng luôn được gặp Chánh pháp, gần gũi thiện tri thức và bậc thầy chân chính, xa lìa bạn ác và tà kiến!
Xin hồi hướng công đức này đến tất cả chúng sinh được an vui, giảm bớt khổ đau, đủ duyên gặp Chánh pháp và sớm giải thoát!