CÂU HỎI 111 – MINH VÀ THỨC TRONG NGŨ UẨN THỦ
HỎI:
Bạch Thầy. Con tri kiến như sau: Trong Thập nhị nhân duyên thì Vô minh —> Thức là nhân quá khứ. Danh sắc —> Hữu là hiện tại. Sanh – Già, Lão tử là quả tương lai. Trong cái Hiện tại ta phải quán Vô ngã không có gì là Tôi, của tôi. mọi cái đều do duyên và sinh do duyên mà diệt, không điều khiển được. Nhưng thưa Thầy có CÁI BIẾT khi tâm định tĩnh hay tâm tán loạn, rồi có CÁI BIẾT để kéo tâm về hơi thở, biết dừng lại ở THỌ – ÁI, có cái biết mình chưa thực chứng được vô ngã. Thì cái biết ấy chính là Minh (hoặc Vô minh khi không biết) đúng không ạ. Cái MINH đó chính là thức của hiện tại (thức trong Ngũ uẩn thủ). và cái MINH đó cũng chính là duyên để sanh khởi cái Thức (có MINH) trong tương lai. Đến lúc nào đó cái THỨC hiện tại nhận biết được đã hết vô minh, hết tham – sân – si, lậu hoặc thì đó là mục tiêu giải thoát đã hoàn thành.
ĐÁP:
Thức hay Thức uẩn chỉ đóng vai trò ghi nhận đối tượng một cách thuần túy, không có khả năng phân biệt đúng sai hay tự điều hướng tâm. Việc nhận diện được tâm định hay tán loạn, biết dừng lại ở Thọ và Ái, hoàn toàn là sự vận hành của Chánh niệm và Trí tuệ đi cùng với các Tâm thiện hiện tại. Minh chính là sự hiện diện của Tâm sở Trí tuệ. Trong hệ thống Siêu hình học, Trí tuệ thuộc về Hành uẩn, còn Thức là Thức uẩn. Hai pháp thực tính này thuộc về hai uẩn hoàn toàn riêng biệt, do đó không thể đánh đồng Minh chính là Thức trong ngũ uẩn thủ.
Trong nguyên lý Duyên khởi, Vô minh làm duyên sinh Hành, Hành làm duyên sinh Thức, mà cụ thể ở đây là Tái sanh thức. Đó là tiến trình gieo nghiệp để nhận lấy thức tái sinh trong luân hồi. Khi Minh xuất hiện, Vô minh bị dập tắt. Vô minh diệt thì Hành diệt, Hành diệt thì Tái sanh thức trong tương lai hoàn toàn bị đứt đoạn. Minh không bao giờ làm duyên để tạo ra bất kỳ một cái Thức nào ở tương lai. Nếu cho rằng Minh vẫn tiếp tục sinh ra một cái Thức tương lai dù là Thức có Minh, thì đó vẫn là sự nối dài của dòng chảy sinh tử, chưa hề có sự giải thoát rốt ráo.
Khi Vô minh cùng các phiền não Tham Sân Si bị dập tắt hoàn toàn bằng Bát Chánh Đạo, dòng gieo tạo nghiệp dừng lại. Khi thân xác này hoại diệt, do không còn Vô minh và Hành làm duyên nên không còn một Tái sanh thức nào khởi lên nữa. Sự chấm dứt hoàn toàn và không còn dư tàn của dòng chảy Ngũ uẩn đó mới chính là Vô dư Niết-bàn.
CÂU HỎI 112 – TIẾNG ĐỘNG, SỰ GIẬT MÌNH VÀ LỐI MÒN PHẢN XẠ TRONG TÂM
HỎI:
Kính Thưa thầy Khải Tuệ Quang!
Hiện con có khúc mắc lớn nhờ thầy tháo gỡ cho con .
Mấy chục năm trước con có chứng kiến hiện tượng sét đánh ( khi đó chỉ có 1 mình con ), tiếng sét Cực lớn đập vào tai + các chùm tia lửa điện bắn tung toé trên cao xuống rơi liên tiếp tạo thành dòng thác lửa ngay trước mặt con chỉ cách vài m. Toàn thân con run rẩy, tim đập cực nhanh, sự sợ hãi khủng khiếp…tuy thân hoàn toàn không bị xây sát gì.
Từ đó hễ nghe tiếng động lớn đều làm con giật mình, và sợ hãi. trong khi những người xung quanh đều biết chỉ là tiếng động mạnh , họ không hề giật mình và sợ hãi.
Cho đến bây giờ , khi con ngồi thiền đang chú ý quan sát hơi thở nếu có tiếng động xảy ra , như tiếng gõ đập cửa, ai đó nói quá lớn, tiếng xe rú…
Khi tai con nghe thấy ngay tiếng động đầu tiên , con giật mình thì cùng lúc đó 1 cảm giác sợ hãi + kèm theo sự rùng mình + như có 1 dòng điện 1 chùm sáng chạy rất nhanh từ đầu xuống toàn thân rồi nhanh chóng mất đi. + Ngay khi con nhận thức rõ biết đó là tiếng động gì ở bên ngoài sự sợ hãi Cũng mất dần.
Con trở về quan sát hơi thở ngay, thấy tâm còn chút hồi hộp rồi tự mất dần , Tâm an trở lại .
Thỉnh thoảng có ngày giờ thiền xảy ra lặp lại 2 lần như vậy .
Thưa thầy có phải tiếng động con gặp phải khi ngồi thiền , nhĩ căn tiếp nhận thanh trần sinh khởi nhĩ thức , sự hội tụ nhanh chóng căn trần thức sinh khởi nhĩ xúc , rồi sinh cảm thọ giật mình + sợ hãi
cảm thọ vừa sinh hiện tại cũng là duyên kéo hạt giống cũ là cảm thọ sợ hãi cùng cực khi tai nghe tiếng sét + mắt nhìn thấy tia lửa điện đã được cất giấu trong dòng chảy tâm thức , chúng đã biến thành hạt giống nghiệp bất thiện ngủ ngầm tuỳ miên tạo thành 1 lối mòn phản xạ sự bất an , nay lập tức được kích hoạt khi có tiếng động trỗi dậy cùng lúc . nên con như thấy chúng hiện lên dòng điện chạy + chùm sáng và sợ hãi xưa kia hiện về.
Xin thầy chỉ giáo cho con trường hợp con gặp phải khi ngồi thiền như đã tả ở trên.
Giúp con hiểu đúng và rõ ràng nhất theo chánh pháp vì con hiểu chưa sâu nên lúng túng khi diễn giải.
Hiện tượng ngủ ngầm nếu có của quá khứ ( nghiệp xấu ) nhanh chóng được bào mòn và hết dần, cần phải thực hiện từng bước như thế nào hàng ngày – Để khi ngồi thiền tai gặp tiếng động mà không bị phóng tâm gây ra
có cảm thọ sợ hãi nữa ạ .( dù xảy ra rất nhanh rồi mất đi , con trở về hơi thở tâm còn hồi hộp, theo con điều đó đã làm tổn hại năng lượng rất lớn cho thân và tâm ạ) .
Con xin thành kính tri ân thầy rất nhiều.
ĐÁP:
Sự nhầm lẫn lớn nhất của quý vị là cho rằng cảm thọ sợ hãi năm xưa được cất giấu hay lưu kho trong dòng tâm thức để rồi chờ duyên trỗi dậy. Trong giáo lý chân thật của Đức Phật, không có bất kỳ cảm thọ hay trạng thái tâm nào có thể đóng gói để cất đi. Mỗi cảm thọ, mỗi sự sợ hãi khi sinh lên đều lập tức diệt rụi hoàn toàn ngay trong từng khoảnh khắc ngắn ngủi. Cảm thọ sợ hãi của biến cố tiếng sét năm xưa đã chết hoàn toàn từ nhiều năm trước, nó không hề tồn tại ở bất kỳ đâu trong hiện tại.
Thứ mà quý vị đang gánh chịu hôm nay không phải là một hạt giống cảm thọ cũ bị đánh thức, mà là sự vận hành của một lối mòn phản xạ cực mạnh từ quá khứ kết hợp với khuynh hướng sợ hãi ngủ ngầm.
Biến cố tiếng sét năm xưa quá dũng mãnh, nó tạo nên một ấn tượng sâu sắc, đóng vai trò như một lực nâng đỡ mạnh mẽ hằn thành nếp rãnh trong tâm thức. Khi tai quý vị tiếp xúc với một tiếng động lớn đột ngột, tâm thức chưa kịp định hình thì ngay lập tức theo lối mòn cũ rơi thẳng vào trạng thái bất an và sợ hãi.
Bản chất của sự sợ hãi thực chất là một trạng thái tâm bất thiện mang tính chống đối. Khi tâm chống đối và sợ hãi này bùng phát quá nhanh, nó tác động trực tiếp và sinh ra các trạng thái vật lý trên cơ thể. Cảm giác như có dòng điện xối xả, chùm sáng chạy dọc thân, sự rùng mình hay tim đập nhanh không phải là phép thuật hay năng lượng tâm linh gì kỳ bí, mà chính là những hiện tượng vật lý do chính cái tâm sợ hãi kia khởi tạo trên thân xác quý vị. Ngay sau đó, khi sự nhận biết khởi lên, quý vị biết rõ tiếng động từ đâu đến, tâm chống đối dịu xuống thì các cảm giác vật lý kia cũng tự động tan biến.
Quý vị đang lúng túng và lo sợ vì quý vị nhìn nhận hiện tượng này bằng sự dính mắc. Quý vị gán nhãn cho nó là nghiệp xấu, là tổn hại năng lượng, rồi sanh tâm mong muốn nó không được xuất hiện khi ngồi thiền. Chính cái mong muốn không bị giật mình hay không bị sợ đó lại là một tầng tâm chống đối mới. Quý vị đang vô tình dùng một sự bực bội mới để đè nén nỗi sợ cũ. Muốn bào mòn và dập tắt hoàn toàn phản xạ này, quý vị phải thay đổi hoàn toàn cách ứng xử trong khi hành thiền.
Trước hết, hãy chấp nhận rằng sự giật mình ban đầu và nhịp tim tăng tốc là phản xạ tự nhiên của thân xác dưới tác động của điều kiện quá khứ, quý vị không thể đè nén hay cấm đoán nó. Khi tiếng động lớn vang lên, sự giật mình xuất hiện, dòng điện hay chùm sáng chạy dọc thân thể, ngay thời điểm đó, đừng vội vã tháo chạy hay cố gắng kéo tâm về lại hơi thở ngay lập tức để trốn tránh. Hãy dũng cảm quay sự nhận biết chiếu soi trực tiếp vào chính cảm giác đó. Quý vị hãy nhận diện rõ ràng rằng dòng điện hay sự rùng mình này chỉ là hiện tượng vật lý trên thân đang vận hành, sự sợ hãi hay hồi hộp này chỉ là trạng thái tâm đang sinh khởi. Hãy đứng ở vị trí của một người quan sát hoàn toàn khách quan, nhìn thẳng vào cảm giác như dòng điện đó mà không gán bất kỳ câu chuyện nào, không nghĩ đây là vết thương quá khứ, không nghĩ đây là cái tôi đang sợ. Quan sát xem dòng điện đó sinh lên ra sao, biến đổi thế nào và diệt đi ra sao.
Khi quý vị dùng sự tỉnh giác và trí tuệ để quan sát sự giật mình ngay tại thời điểm nó xảy ra, dòng chảy tâm thức không còn bị kéo theo phản xạ chống đối nữa, mà đã chuyển thành sự nhận biết có trí tuệ. Mỗi một lần quý vị tỉnh giác ghi nhận cơn giật mình mà không bị nó cuốn đi, quý vị đã bẻ gãy một mắt xích của lối mòn phản xạ, đồng thời đào tận gốc khuynh hướng sợ hãi ngủ ngầm. Khi nếp rãnh cũ bị bào mòn hoàn toàn theo thời gian, dù tiếng động bên ngoài có lớn đến đâu, tai nghe chỉ dừng lại ở tai nghe, thân tâm quý vị vẫn sừng sững bình thản.
CÂU HỎI 113 – HỒI HƯỚNG PHƯỚC BÁU CHO CHƯ THIÊN VÀ PHẠM THIÊN
HỎI:
Bạch Thầy. Tứ Đại thiên vương đại oai lực đại thần lực như vậy và các vị Phạm thiên Phước báu nhiều như thế. Con có một chút thắc mắc ở chỗ: con người khi tu tập thiền định lại phát tâm hồi hướng Phước báu cho các vị ấy là như nào ạ. Con chưa hiểu rõ, con mong Thầy khai ngộ cho con ạ
ĐÁP:
Quý vị đang nhìn nhận việc hồi hướng phước báu bằng tư duy thương mại của thế gian, coi phước báu như tiền bạc, tài sản mà người giàu đi phát chẩn cho người nghèo, nên mới dấy lên sự thắc mắc ngây ngô này. Trong Chánh pháp, hồi hướng phước báu không phải là việc quý vị cắt một phần phước báu của mình đem trao cho người khác. Bản chất của việc hồi hướng là tạo Duyên cho chúng sanh khác thực hiện hành vi Tùy hỷ phước báu.
Chư Thiên hay Phạm Thiên dù thần lực có vĩ đại, phước báu có mênh mông đến đâu thì các Ngài vẫn là chúng sanh còn trong luân hồi, vẫn vận hành theo dòng tâm thức. Phước báu sinh ra từ việc tu tập thiền định và thực hành Chánh pháp của con người là loại phước báu thuộc về Trí tuệ và sự xả bỏ, cực kỳ thanh tịnh.
Khi quý vị phát tâm hồi hướng, đó là lời xướng minh thông báo thiện sự. Khi chư Thiên, Phạm Thiên nghe thấy và khởi lên tâm hoan hỷ tùy hỷ với phước báu tu tập của quý vị, chính cái Tâm Tùy Hỷ đó lập tức tạo ra phước báu mới cho chính bản thân các Ngài, làm tăng trưởng sự an lạc và oai lực của các Ngài trong cõi sống đó.
Bên cạnh đó, việc phát nguyện hồi hướng phước báu đến khắp tất cả chúng sanh, từ các cõi đọa phạt cho đến tầng trời Phạm Thiên cao nhất, chính là phương cách để hành giả mở rộng lòng Từ vô lượng, phá tan ranh giới phân biệt và dập tắt tâm chấp thủ, hẹp hòi muốn ôm giữ phước báu cho riêng mình.
Trong mắt quý vị có thể Chư Thiên là cái gì đó vĩ đại. Nhưng trong mắt của bậc Thánh họ chỉ là những chúng sanh phàm phu đang nặn ngụp trong biển khổ sinh tử luân hồi mà thôi. Khác ở chỗ quý ở trong cái lồng bằng sắt, còn họ ở trong cái lồng nhốt bằng vàng. Dù sắt hay vàng thì cũng là đang bị nhốt cả. Sự ngây ngô đáng thương của kẻ vô minh là họ đã diễn các vai diễn của chính mình trong hàng tỷ lần mà họ không thấy nhàm chán. Họ hết sanh làm chư thiên, phạm thiên, hết phước lại đoạ xuống làm người, ngạ quỷ, địa ngục, atula. Cứ thế lập đi lập lại hàng tỷ lần. Từng là kẻ giàu sang phú quý, từng là kẻ ăn mày đầu đường xó chợ. Và đến hôm nay họ lại tiếp tục đóng lập đi lập lai vai diễn đó của chính mình.
CÂU HỎI 114 – NGHI THỨC TU TẬP KHI KHÔNG CÓ NƠI TRANG NGHIÊM ĐẶT TƯỢNG PHẬT
HỎI:
Thưa thầy, thầy khai ngộ cho con.
Môi trường sống xung quanh của con chưa đủ trang nghiêm để đặt hình tượng Đức Thế Tôn, vậy các nghi thức quy y tam bảo, sám hối, nguyện giữ giới, tụng kinh con nguyện thầm trong tâm như “con nguyện sám hối”, “con nguyện giữ giới”, khi nhận thấy tâm phóng dật khởi lên hoặc lục căn cuốn theo lục trần con niệm Tam Bảo để sám hối ngay lúc ấy và thu thúc lại lục căn “có lỗi, nguyện phòng hộ” thì đã thành tâm chưa ạ?
Con xin tri ân thầy dạy bảo ạ!
ĐÁP:
Rất nhiều người bị kẹt vào hình thức bên ngoài, cho rằng phải có bàn thờ nguy nga hay pho tượng uy nghiêm thì việc tu tập, quy y hay sám hối mới có giá trị. Đó là tư duy hoàn toàn lệch lạc theo phong tục thế gian. Trong Chánh pháp, hình tượng Đức Thế Tôn chỉ là phương tiện gợi nhớ. Đức Phật thật sự chính là Chánh pháp đang vận hành trong tâm quý vị. Quy y Tam Bảo, nguyện giữ giới hay sám hối bản chất hoàn toàn nằm ở Tác ý trong tâm thức.
Giới luật không nằm ở pho tượng bằng gỗ, đá hay đồng bên ngoài. Giới luật nằm ở sự tỉnh giác và quyết tâm kiêng tránh việc ác ngay trong tâm quý vị. Hành vi của quý vị khi nhận thấy tâm phóng dật hay lục căn cuốn theo lục trần, lập tức nhận biết có lỗi, khởi tâm niệm Tam Bảo và chủ động thu thúc phòng hộ ngay tại thời điểm đó, đây mới chính là sự Sám hối tối thượng và chân thật nhất theo Chánh pháp. Sám hối đúng nghĩa không phải là quỳ rập đầu trước pho tượng để cầu xin tha thứ, mà là sự nhận biết rõ ràng lỗi lầm ngay khi nó vừa dấy khởi, từ đó khởi tác ý kiên quyết dừng lại và không tái phạm. Việc quý vị âm thầm quay về quan sát và phòng hộ tâm trong từng khoảnh khắc đời sống không chỉ hoàn toàn thành tâm, mà còn có giá trị tu tập cao hơn rất nhiều so với những nghi lễ tụng đọc rườm rà nhưng tâm trí lại lơ đễnh.
Hãy hoàn toàn yên tâm. Hãy tiếp tục duy trì sự tỉnh giác, thu thúc sáu căn và giữ gìn tâm thức thanh tịnh mọi lúc mọi nơi. Môi trường xung quanh như thế nào không quan trọng, quan trọng là tâm quý vị có sự nhận biết và phòng hộ hay không.
Nghe cho kỹ 1 lần nữa : Dù cho quý vị có nghèo khổ nhất thế gian này, không có đủ điều kiện để thỉnh được 1 bức tranh Phật, Hay quý vị có sống nơi rừng hoang không có 1 ngôi chùa tu viện nào …. Vvv thì những việc đó nó không hề ảnh hưởng gì đến con đường tu tập của quý vị, trong Tâm quý vị có Chánh Pháp và Sống theo đúng điều được dạy thì trong Tâm quý vị có Phật, có Tam Bảo !
Dù cho cả thế gian có chìm đắm trong tà kiến và quay lưng lại với Tam Bảo, dù thế sự có đảo lộn hay đối diện với cảnh hoang tàn diệt vong, niềm tịnh tín nơi Phật, Pháp, Tăng trong tâm quý vị vẫn sừng sững kiên định như ngọn núi đá trước tám luồng gió thế gian.
Đó hoàn toàn không phải là thứ tín ngưỡng cuồng nhiệt hay mù quáng dựa trên cảm xúc nhất thời, mà là một lòng tin bất động được soi sáng bởi Tuệ giác. Nơi đó, mọi mầm mống của sự hoài nghi đã bị diệt trừ tận gốc. Khi niềm tin nơi Tam Bảo đã trở thành một khối chân lý không thể bị bất kỳ sức mạnh hay nghịch cảnh nào làm cho thối đọa, khi ấy quý vị mới thực sự bước vào hàng ngũ những người con chân chính của Đức Thế Tôn.
CÂU HỎI 115 – NHỮNG HIỆN TƯỢNG LẠ SAU KHI NGƯỜI THÂN MẤT
HỎI:
Bạch thầy. Con có điều hoài nghi và không được hiểu mong thầy chỉ bày. Đó là những người sau khi chết, thì thường là khoảng thời gian sau đó ko lâu người nhà thấy hiện tượng lạ (trong tình trạng họ hoàn toàn tỉnh táo). ĐƯợc 1 thời gian thì lại ko thấy xuất hiện những hiện tượng, sự việc lạ lùng đó nữa. Bên PGPT hoặc tín ngưỡng dân gian thì nói đó là linh hồn vất vưởng ” chưa chịu ra đi”, tới lúc đi rồi thì ko thấy ” về ” nữa.
Con muốn hỏi là Tại sao những ngày đầu tiên sau khi chết thì người nhà thường xuyên thấy, gặp những hiện tượng lạ kỳ nhưng sau đó mấy hôm thì ko thấy nữa. Có phải là sau khi chết tai sinh ở cõi nào đấy, vì tâm bám chấp mà cố làm ra, tạo ra những hình ảnh, hiện tượng như vậy không thầy.
Con hỏi hơi vô minh, mong thầy chỉ dạy thêm. Con xin tri ân lời dạy của thầy ạ.
ĐÁP:
Việc quý vị vừa nói thường do hai nguyên nhân chính:
Thứ nhất, phần lớn đến từ chính tâm lý của người còn sống. Sự đau buồn, tiếc thương, căng thẳng và mong nhớ người đã khuất khiến giác quan của người thân trở nên nhạy cảm quá mức, dễ tự sinh ra ảo giác hoặc gán ghép các hiện tượng tự nhiên bình thường thành điều kỳ lạ. Sau vài ngày, khi nỗi đau lắng xuống, tâm trí bình ổn trở lại thì những hiện tượng đó tự nhiên cũng biến mất.
Thứ hai, nếu lúc lâm chung người mất mang tâm bám chấp, luyến ái gia đình quá nặng nề, họ sẽ lập tức tái sinh vào cõi ngạ quỷ hoặc các loài chúng sinh cấp thấp sống gần môi trường con người. Quý vị cần hiểu rõ đây đã là một đời sống mới hoàn toàn của một chúng sinh mới, chứ không phải linh hồn người cũ còn lẩn quẩn như tín ngưỡng dân gian hay tôn giáo khác lầm tưởng. Do quán tính bám chấp từ kiếp trước còn mạnh, họ có thể tạo ra vài tác động nhỏ để người thân chú ý. Sau vài ngày, khi tâm bám chấp dịu đi hoặc khi nhận được phước báu hồi hướng từ gia đình, họ sẽ chuyển dời hoặc không còn khả năng tác động nữa.
Do đó, quý vị không nên sa vào sự hoang mang hay mê tín về linh hồn vất vưởng. Điều thiết thực và đúng đắn nhất người còn sống nên làm là giữ tâm bình thản, tích cực làm các việc thiện lành, giữ giới, tu tập rồi chân thành hồi hướng phước báu đó đến cho họ. Đó mới là cách giúp đỡ người đã khuất đúng với Chánh pháp.
CÂU HỎI 116 – KINH NAKULAPITA: THÂN BỆNH NHƯNG TÂM KHÔNG BỆNH
HỎI
Thưa Thầy!
Lành thay khi con được đọc bài Kinh này !Bài Kinh Nakulapita, Phẩm Nakulapita trong năm mươi Kinh căn bản của Chương một Tương ưng uẩn thuộc Kinh Tương ưng 3 uẩn do Hoà thượng Thích Minh Châu dịch.
Con cảm nhận được sâu sắc rằng mọi chúng sinh đều tha thiết tầm cầu chân lý, tầm cầu hạnh phúc và an lạc lâu dài. Khi lời bộc bạch của gia chủ Nakulapita thốt lên ” Bạch Thế Tôn, con đã già, tuổi lớn, trưởng lão, cao niên, đã đạt đến tuổi thọ, thân bệnh hoạn, luôn luôn ốm đau. Bạch Thế Tôn, con không được thường thấy Thế Tôn và các vị Tỷ-kheo đáng kính. Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy giáo giới cho con! Bạch Thế Tôn, mong Thế Tôn hãy giảng dạy cho con! Nhờ vậy, con được hạnh phúc, an lạc lâu dài” thì cánh cửa của chân lý, của Chánh Pháp đang được gõ lên rồi.
Vậy đâu là chân lý? Đức Thế Tôn đã chỉ thẳng sự thật trần trụi rằng đã mang thân tứ đại này, cái thân vay mượn đầy ố trược này mà lại phủ định thì chỉ trong một giây phút ấy thôi đấy chính xác là người ngu.
Lời khẳng định chắc nịch này đập tan mọi ngóc ngách của ngã mạn, của lòng tự trọng về cái tôi mạnh khỏe, xinh đẹp và bất hoại của chúng sinh vô minh. Lúc này đây ánh sáng của Chánh Pháp bắt đầu được le lói. Đức Thế Tôn dạy rằng “Dầu cho thân tôi có bệnh, tâm sẽ không bị bệnh “,đó chính xác là chánh kiến là nhận thức đúng đắn ngay từ đầu .Khi cánh cửa của chân lý hé mở, Ngài Sariputta tiếp tục khẳng định “tịch tịch là các căn của gia chủ; thanh tịnh và trong sáng là sắc diện của gia chủ” tức là nguyên nhân và kết quả của quá trình học tập và quán chiếu sự thật chân lý. Chính là quay ngược vào trong tâm ,phòng hộ sáu căn thì sẽ đạt được thanh tịnh và trong sáng là hạnh phúc an lạc mà mọi chúng sanh đang mong ước.
Và vì vậy mà sự mong mỏi được mở mang lại trỗi dậy ở bất cứ một chúng sanh tầm đạo nào, gia chủ Nakulapita lại tiếp tục thưa :”Thưa Tôn giả Sariputta.. .. Lành thay, nếu được Tôn giả Sariputta giải thích ý nghĩa” và lúc này ánh sáng chân lý xé toạc màn đêm khi Ngài Sariputta chỉ rõ, thân bị bệnh nhưng vấn đề lớn cần hiểu ở đây là tâm cũng bị bệnh hay tâm không bị bệnh!
Nếu quán sắc thân này là chính tôi hay tôi là cái thân này, cái thân này là của tôi, tức là sẽ ám ảnh rằng “sắc là ta, sắc là của ta”thì khi vô thường biến hoại đến chắc chắn sẽ bị khổ đau phiền não nuốt chửng. Tương tự với quán thọ, tưởng, hành, thức cũng thế.
Nhưng nếu ngược lại không quán sắc thân này là chính tôi hay tôi không là cái thân này ,cái thân này không là của tôi hay tôi không sở hữu cái thân này, tức là sẽ không có ám ảnh rằng “sắc không là ta, sắc không là của ta”thì khi vô thường biến hoại đến sẽ chẳng có khổ đau nào đến làm não phiền cả. Tương tự với không quán thọ, tưởng, hành, thức!
Từ bài Kinh này ,con nhận ra được sự vận hành của vô thường, khổ và vô ngã qua bệnh tật ốm đau rõ nét nhất .Và cũng chính là bản đồ về con đường giải thoát khổ đau ,được bày sẵn rõ ràng hơn bao giờ hết với bản đồ Bát Thánh Đạo qua những lời dạy của Đức Thế Tôn và Tôn giả Sariputta. Đầu tiên phải nhận thức đúng đắn sự việc, sau đó cần phải phân tích hiểu rõ sâu sắc bản chất của nó thì mới có lời nói và hành động chân thật, không ác ý hại người, từ đó tăng trưởng lòng từ, nỗ lực làm việc thiện và tỉnh thức trong mọi hành động, ý niệm để cuối cùng là đạt an trú vững chãi và thanh tịnh được.
Con xin được Thầy chỉ dạy cho rõ hơn ạ!
Con kính tri ân Thầy, một Hộ Pháp chân chính, một bậc Thiện tri thức mà chúng con có duyên lành được Thầy dẫn dắt ạ!
Sadhu! Sadhu! Lành thay!
ĐÁP:
Chủ đề này thực ra tôi đã chia sẻ rất nhiều lần trong các bài viết, các thảo luận trên nhóm rất nhiều rồi. Nhưng vì tôi thấy rõ ở nơi quý vị có tâm cầu đạo tha thiết, tôi sẽ trả lời ngắn gọn một cách dễ hiểu lại lần nữa cho quý vị hiểu. Hãy lắng tâm đọc kỹ nhé:
Mọi thân thể cấu thành từ các yếu tố tự nhiên như đất, nước, lửa, gió đều tuân theo quy luật thay đổi liên tục. Việc già đi, sinh bệnh và suy thoái là điều không một ai có thể tránh khỏi. Đó là cái bệnh của thân thể. Tuy nhiên, thân có thể bệnh nhưng tâm hoàn toàn có thể không bệnh. Tâm bị bệnh là khi chúng ta nổi lên sự bực bội, sợ hãi, oán trách hay lo âu trước cơn đau vật lý. Khi đó, một người phải chịu hai vết thương cùng lúc: một cơn đau trên thân thể và một cơn đau dằn xé trong tâm trí. Người có hiểu biết đúng đắn sẽ đón nhận cơn đau trên thân như một hiện tượng tự nhiên đơn thuần, nhờ đó tâm vẫn giữ được sự bình thản và trong sáng.
Cội rễ của tâm bệnh nằm ở chỗ chúng ta chưa thấu suốt, luôn coi năm nhóm yếu tố hợp thành con người gồm thân thể, các cảm giác, các nhận thức, các suy nghĩ và sự hay biết là chính mình hoặc thuộc về mình. Khi quý vị coi thân này là tôi hay của tôi, thì mỗi khi thân gặp bệnh tật hay suy biến, quý vị liền rơi vào hoảng loạn vì nghĩ rằng cái tôi đang bị tổn thương. Nhưng khi quán chiếu sâu sắc rằng năm nhóm yếu tố này liên tục sinh rồi diệt, luôn biến đổi và không có một cái tôi vĩnh hằng nào kiểm soát được chúng, thì sự bám chấp tự động tan biến. Thân có đau đớn đến đâu thì đó cũng chỉ là sự vận hành của các yếu tố tự nhiên, không còn cái tôi nào đứng ra nhận lấy sự khổ đau đó nữa.
Để biến sự hiểu biết này thành năng lực sống thực sự, con đường thực hành Tám ngành chân chính mở ra rất rõ ràng. Bắt đầu từ sự thấy biết đúng đắn rằng mọi thứ là biến đổi, không hoàn hảo và không có bản ngã cố định, quý vị sẽ quay về phòng hộ sáu giác quan. Khi mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý tiếp xúc với thế giới bên ngoài hay các cảm giác nội tâm, quý vị chỉ đơn thuần ghi nhận và tỉnh thức. Không vồ vập yêu thích, không chống đối cơn đau, cũng không đắm nhiễm cảm giác dễ chịu. Sự tỉnh thức và định tĩnh này giúp quý vị giữ cho sắc diện luôn thanh tịnh, các giác quan được lắng dịu. Con đường giải thoát không phải là đi tìm một nơi chốn xa xôi, mà là năng lực mỉm cười và an yên ngay giữa những biến đổi của thân bệnh và hoàn cảnh xung quanh. Mong rằng quý vị tiếp tục giữ vững ngọn đèn tỉnh thức này, kiên trì quán chiếu trong từng hơi thở và từng sinh hoạt hằng ngày. Chúc quý vị luôn dồi dào sức khỏe, tâm trí luôn vững vàng, tự tại và tràn đầy an lạc trên con đường tu học Chánh pháp.
CÂU HỎI 117 – CÂU CHUYỆN NÉM ĐÁ TRONG KINH THÁNH VÀ CÁI THIỆN THẾ GIAN
HỎI:
Thưa thầy, trong kinh thánh có một câu chuyện người dân đem một cô gái bị kết tội ngoại tình đến trước mặt chúa Jesus để chúa phán xử! Theo luật cô ấy sẽ bị ném đá nhưng chúa phán “ai trong số các người chưa từng có tội, hãy ném đá vào cô ấy trước đi”
Và rồi đám đông im lặng bỏ về!
Thầy nghĩ sao về câu chuyện này ạ?
ĐÁP:
Nhưng cái thiện của thế gian hay các tôn giáo khác phần lớn chỉ dừng lại ở việc khuyên làm điều lành để đổi lấy phước báu, hoặc nương tựa cầu xin một đấng tối cao ban cho tài lộc, sự tha thứ và cõi sống an lành. Đó vẫn chỉ là sự quanh quẩn bên trong vòng sinh tử, vận hành dựa trên một cái Tôi mê lầm và rơi vào tà kiến khi tin rằng có ai đó có thể gánh tội hay ban phước cho mình. Chánh pháp tuyệt đối không có chỗ cho sự van xin, cúng bái hay mong cầu hưởng thụ phước báu thế gian.
Sự thật cốt lõi là luật nghiệp báo vận hành vô cùng sòng phẳng: tự mình làm điều ác thì tự mình ô nhiễm, tự mình làm điều thiện thì tự mình thanh tịnh, không một ai hay đấng thần linh nào có thể làm cho người khác sạch tội hay ban cứu rỗi ngoài chính sự nỗ lực rèn luyện của bản thân.
Cái thiện tối thượng trong Chánh pháp là cái thiện của Trí tuệ thấu suốt. Nó không dừng lại ở việc khuyên con người ngưng ném đá hay thương hại kẻ khác, mà dạy ta tự mình thực hành Giới Định Tuệ để thấy rõ bản chất vô thường, khổ, và không có một cái Tôi vĩnh cửu nào cai quản. Từ sự thấu suốt đó, ta chủ động bóc tách và dập tắt tận gốc rễ của tham ái, giận dữ và mê lầm..Nế
u các niềm tin khác hướng con người làm điều tốt để mong có một cuộc sống dễ chịu hơn ngay bên trong ngục thất sinh tử, thì Chánh pháp khai mở con đường buông bỏ mọi bám chấp để hoàn toàn bước ra khỏi ngục thất đó.
CÂU HỎI 118 – CHUYỂN HÓA MẤT NGỦ BẰNG CHÁNH PHÁP
HỎI:
Bạch thầy, mong thầy chỉ dạy cho con ạ, Con có Mẹ bị rối loạn lo âu, bà thường bị mất ngủ triền miên và phải dùng thuốc hàng ngày, con thấy bà lúc nào cũng nói là ” tôi mất ngủ, tôi bị mất ngủ, tôi không ngủ được… hôm nào quên uống thuốc là không ngủ được ( Con cảm thấy bà đang chấp vào cái tôi quá lớn, nhưng con không biết khuyên bà như nào? ). Bạch thầy có thể chỉ cho con bài pháp để con bảo mẹ con thực hành được không ạ? Con xin thành kính đảnh lễ thầy !
ĐÁP:
Việc mất ngủ triền miên đi kèm sự sợ hãi thực chất là sự vận hành của tâm chống đối và lo âu. Khi mẹ quý vị liên tục lặp đi lặp lại những suy nghĩ tiêu cực về việc không ngủ được, tâm bà đang liên tục kháng cự thực tại. Càng cố ép mình phải ngủ thì tâm mong cầu càng lớn, và khi không ngủ được thì sự sợ hãi, bực bội lại nổi lên. Hai trạng thái này liên tục kích thích hệ thần kinh, khiến tâm bị thiêu đốt và đẩy giấc ngủ ra ngày càng xa.
Hãy nhẹ nhàng dặn mẹ rằng khi nằm xuống giường, hãy bỏ hoàn toàn nhiệm vụ phải ngủ. Càng ép mình ngủ là càng tự tạo áp lực. Hãy nói để bà hiểu chỉ cần thân thể được nằm buông lỏng trên giường, từ đầu xuống đến các ngón chân, cảm nhận sự nghỉ ngơi trọn vẹn là đã đạt mục đích rồi. Dù đêm nay có ngủ được hay không cũng bình thản chấp nhận. Khi tâm dừng sự chống đối thực tại, sự căng thẳng thần kinh sẽ lập tức hạ xuống.
Đối với chứng mất ngủ và lo âu, không pháp môn nào hiệu quả bằng việc gieo trồng lòng thương yêu hiền hòa. Người thường xuyên nuôi dưỡng tâm thương yêu rộng lớn sẽ ngủ an lành, thức dậy an lành và không gặp mộng mị hãi hùng. Mỗi tối trước khi ngủ, quý vị hãy hướng dẫn bà thầm chúc nguyện bình an cho chính mình, mong cho bản thân được thanh thản, không còn lo âu, thân tâm an tịnh. Sau đó mở rộng lòng thương yêu đó đến con cháu, gia đình và tất cả chúng sinh. Sự mát mẻ của tình thương sẽ dập tắt sự căng thẳng, đưa tâm vào trạng thái thư thái tự nhiên.
Khi các suy nghĩ lo âu lại khởi lên, nhắc bà không chạy theo dòng tư duy đó. Chỉ cần chú ý vào cảm giác đụng chạm của thân thể với mặt nệm, hoặc nhận biết hơi thở ra vào tự nhiên. Khi tâm có một điểm tựa vững chắc trên thân thể, nó sẽ không còn không gian để diễn dịch ra sự sợ hãi.
Là người con, quý vị đừng đóng vai một người thầy đứng ra chỉnh sửa hay lên lớp cho mẹ. Hãy kiên nhẫn ngồi bên cạnh, cùng thở nhẹ nhàng và cùng gửi lòng thương yêu với bà. Khi cảm nhận được sự an toàn và ấm áp từ quý vị, nỗi lo âu trong lòng người mẹ sẽ tự động tan biến, và giấc ngủ sẽ tự tìm đến như một nhân duyên tự nhiên.
CÂU HỎI 119 – TU TẬP KHI BẬN CÔNG VIỆC VÀ CHĂM CON NHỎ
HỎI:
Thưa thầy, có một điều con thấy khá là khó khăn với con, đó là con còn con nhỏ, công việc, nấu ăn nấu nướng… thời gian cho cuộc sống chiếm rất nhiều. Hầu như con buổi tối chỉ muốn ngủ để lấy lại sức lực mai lại tiếp tục công việc. Việc chăm sóc con nhỏ rất bận bịu và tốn nhiều năng lượng. Điều này khiến con không có nhiều thời gian cho việc hành thiền. Con thấy khá là rầu rĩ thưa thầy. 😔
ĐÁP:
Con đừng rầu rĩ hay tự trách mình nữa. Sự phiền muộn đó xuất phát từ việc con đang hiểu nhầm rằng: Hành thiền là phải ngồi xếp bằng yên tĩnh trong một căn phòng vắng. Chánh Pháp không bắt con phải bỏ hết mọi thứ để ngồi thiền, mà Chánh Pháp dạy con biến chính đời sống bận rộn đó thành môi trường tu tập.
Bất kỳ khoảnh khắc nào con có sự tỉnh giác và hay biết rõ ràng, khoảnh khắc đó chính là thiền.
Khi nấu ăn, rửa bát, dọn dẹp hay chăm sóc con nhỏ, hãy đưa tâm quay về gác cổng ngay trên thân. Khi rửa bát, biết rõ tay đang tiếp xúc với nước và xà phòng, khi bế con, biết rõ cảm giác mệt mỏi hay ấm áp trên cơ thể, khi nấu ăn, chú tâm vào từng động tác. Đó chính là Niệm Thân. Đừng vừa làm việc nhà vừa để tâm chạy về quá khứ hay lo lắng cho tương lai. Làm việc gì, trọn vẹn với việc đó.
Mỗi lần con nhẫn nại dỗ con khóc, chăm con ốm, đó là con đang thực hành Tâm Từ, sự Nhẫn Nại và sự Tinh Tấn. Nếu con chăm sóc gia đình bằng một tâm thương yêu, không dính mắc, không bực dọc, thì chính công việc bận rộn đó lại là nơi vun bồi phước báu và phẩm chất giải thoát rất nhanh chóng.
Buổi tối khi cơ thể đã kiệt sức, con không cần cố ép mình phải ngồi xếp bằng. Hãy để thân tứ đại được nằm nghỉ ngơi trọn vẹn. Ngay khi nằm xuống giường, con có thể thực hành theo hai cách đơn giản:
Niệm hơi thở hoặc Niệm thân: Thả lỏng toàn bộ cơ thể từ đầu đến chân, cảm nhận sự đụng chạm của thân thể với mặt nệm, hoặc theo dõi hơi thở ra – vào nhẹ nhàng.
Rải tâm từ: Thầm chúc cho bản thân được an lành, rồi hướng lòng thương yêu đó đến con của con, gia đình con và tất cả chúng sinh.
Khi con thấy sự mệt mỏi khởi lên, hãy chỉ đơn thuần nhận biết – tâm đang mệt, thân đang mỏi – mà không sinh tâm chống đối hay bực bội. Sự mệt mỏi đó cũng là vô thường, sinh ra rồi sẽ diệt đi.
Tu học là để tâm được nhẹ nhàng và tự do ngay trong hoàn cảnh hiện tại, chứ không phải dệt ra một hoàn cảnh hoàn hảo rồi mới chịu tu. Hãy mỉm cười xả bỏ sự rầu rĩ, trút bớt áp lực và kiên trì gác cổng tâm mình trong từng việc nhỏ nhất hằng ngày con nhé!
Ta chúc con và gia đình luôn an lạc, không khổ thân, không khổ tâm !
CÂU HỎI 120 – BIẾN CÔNG VIỆC THÀNH ĐẠO TRÀNG TU TẬP
HỎI:
Thưa thầy, trong lúc làm việc vì thân xác mệt mỏi mà con đã thay đổi quy trình làm việc ( phải quan sát bằng mắt thì con dùng tay để cảm nhận ), lỗi phát sinh con đã không phát hiện ra dẫn đến lọt lỗi sang khách hàng!
Khi đối diện cấp trên con đã không dám nhận là mình làm như thế, theo tập khí con tự nói dối là làm đúng quy trình vì sợ bị khiển trách! Bình thường đọc pháp lý thuyết vô ngã, “cái này không phải là tôi, không phải của tôi” nhưng ra ngoài xã hội mưu sinh cơm áo thì vẫn sợ mất việc, sợ mất đi lợi ích, vẫn tham vật chất thầy ạ! Cái tôi to tướng sợ bị đánh giá là vô trách nhiệm, nghe hay đối diện cấp trên, đồng nghiệp nói về mình, chạm mắt nhau vẫn cảm thấy sân thầy ạ!
ĐÁP:
Trí tuệ vô ngã không phải là sống như cục đất, mà lại vô trách nhiệm. Hiểu về vô ngã để sống bớt ngu si ảo tưởng, để sống thực tế với bản chất . Chứ không phải biến mình thành cục đất vô tri. Với tâm Phàm phu thì khi làm việc gì họ cũng rất tham và ích kỹ vu lợi nhỏ mọn…
Rằng khi tôi làm cái này được lợi ích gì nhiều hơn cho tôi, so sánh mình với người, bực dọc khi bị chê trách, vui thích khi được nịnh khen. Đó là tâm lý chung của số đông phàm phu.
Người con Phật có trí tuệ không để tâm phóng dật chạy theo khen chê.
Luôn hăng say lao động hết mình trong nghề nghiệp của mình, luôn tìm cách phát triển kỹ năng kiến thức nghề nghiệp của chính mình.
Biết rõ rằng ở kiếp sống được làm thân người này ta cần phải có trách nhiệm với chính mình, gia đình và XH.
Tu học không phải là trốn tránh trách nhiệm hay bỏ mặc công việc thế gian, mà là thay đổi thái độ của tâm khi chúng ta làm việc.
Làm việc hết mình với tâm cống hiến, làm tròn bổn phận nhưng không để tâm dính mắc, so đo hơn thua hay mong cầu danh lợi.
Khi biết coi công việc là môi trường để rèn luyện sự tỉnh giác, nhẫn nại và xả bỏ cái tôi, thì chính mỗi giờ phút lao động đó đã là sự tu tập chân thật rồi.
1 comment
Nguyện đem phước lành này làm duyên, đoạn trừ các ô nhiễm nơi tâm, thành tựu trí tuệ sắc bén và sự tinh tấn, tăng trưởng Giới–Định–Tuệ, hướng đến Niết-bàn!
Nguyện cho con sinh ra ở đâu cũng luôn được gặp Chánh pháp, gần gũi thiện tri thức và bậc thầy chân chính, xa lìa bạn ác và tà kiến!
Xin hồi hướng công đức này đến tất cả chúng sinh được an vui, giảm bớt khổ đau, đủ duyên gặp Chánh pháp và sớm giải thoát!