CÂU HỎI 31
HỎI
Xin đạo hữu Tuệ An gửi tới thầy một câu hỏi giúp mình:
Con xin thầy chỉ giúp: Con thực hiện pháp quán vô ngã và nhìn thẳng vào cảm thọ đau khi ngồi kiết già. Trước đây con chỉ ngồi được 30’ nhưng khi ngồi con bắt đầu quán thân, quán hơi thở, cảm giác toàn thân… khi tâm định trên hơi thở con quán thân 32 thể trượt và quán tứ đại, vô ngã thấy thân trống rỗng chỉ còn hơi thở và cảm thọ đau xuất hiện con quán nhìn thẳng cảm thọ đau và tác ý đây là cảm thọ khổ đang cố mặt trên thân nhưng thân này có ai đâu. Thân này vô ngã thọ cũng vô ngã và tâm rất định không bồn chồn vội vã như trước cảm thọ đau cũng bùng lên có lúc con phải hơi cử động để giảm bớt đau nhưng tâm vẫn rất bình thản và định chỉ thấy cảm thọ đau và hỏi thở có lúc chỉ thấy thọ đau. Rồi thọ lắng xuống tâm vắng lặng không có niệm nhưng con thấy tâm rơi vào trạng thái hôn trầm, không ngủ nhưng buồn ngủ và không còn sáng suốt. Con tác ý tới ánh sáng mặt trời, nhắc tâm phải sáng suốt không được si mê nhưng chưa thấy cải thiện. Xin thầy cho con pháp đối trị ạ( nay con nhờ pháp quán thọ này đã có thể ngồi kiết già được khoảng 60’). Con xin tri ân thầy. Biết ơn thầy và Tuệ An
ĐÁP
Đáp : Bạn đang thực hành rất tốt và tiến bộ rõ ràng, từ ba mươi phút lên sáu mươi phút với tâm bình thản trước cảm thọ đau là dấu hiệu thật sự đáng khích lệ.
Về vấn đề hôn trầm xuất hiện sau khi thọ đau lắng xuống, đây là hiện tượng rất phổ biến và có lý do rõ ràng. Khi tâm đã nỗ lực đối diện với cảm thọ đau trong thời gian dài thì định lực bắt đầu sụt giảm và hôn trầm nhân cơ hội đó xâm nhập. Đây không phải thất bại mà là dấu hiệu cho thấy bạn cần phát triển thêm năng lượng tinh tấn để cân bằng với định lực.
Tác ý đến ánh sáng mặt trời là phương pháp Đức Phật dạy và đúng pháp, nhưng nếu chưa hiệu quả thì có thể thêm các biện pháp sau đây theo thứ tự từ nhẹ đến mạnh.
Trước tiên hãy mở mắt hé nhìn vào khoảng không phía trước, ánh sáng thật từ bên ngoài tác động vào nhãn căn mạnh hơn hình dung ánh sáng trong tâm. Tiếp theo kéo nhẹ vành tai hoặc xoa mặt vài cái để kích thích thần kinh tỉnh táo lại. Nếu vẫn chưa được thì đứng dậy đi kinh hành mười lăm phút rồi ngồi lại, đây là cách hiệu quả nhất vì thay đổi tư thế hoàn toàn phá vỡ chu kỳ hôn trầm.
Ngoài ra cần xem lại thói quen sinh hoạt, ngủ đủ giấc trước khi thiền, không thiền ngay sau bữa ăn no, và chọn thời điểm thiền lúc tâm còn tươi tỉnh như buổi sáng sớm thay vì buổi tối khi thân đã mệt. Quan trọng là giữ giới thanh tịnh để Tâm không bị hối hận phóng dật.
Sãdhu! Sãdhu! Sãdhu!
CÂU HỎI 32
HỎI
Thầy cho con hỏi: con và a trai con cùng 1 gia đình , 1 mình con tu, con nhận ra mình rồi a trai con không tu sống theo bản năng thì kiếp sau đoạ 3 cõi dữ đúng không ạ.
Xin thầy giải đáp giúp con
Con xin tri ân thầy
ĐÁP
Mỗi người là chủ nhân của nghiệp mình, không ai gánh nghiệp thay cho ai được dù là anh em ruột thịt cùng cha mẹ sinh ra.
Anh trai bạn sống theo bản năng tạo nghiệp gì thì gánh quả đó, bạn tu tập tạo nghiệp thiện thì hưởng quả đó. Hai dòng nghiệp lực hoàn toàn độc lập, không ảnh hưởng lẫn nhau về mặt nhân quả.
Còn anh trai bạn kiếp sau có đọa hay không thì không ai biết được vì nghiệp lực rất phức tạp, không phải chỉ nhìn vào hiện tại mà kết luận được. Có thể anh ấy còn nhiều thiện nghiệp từ kiếp trước chưa trổ quả. Có thể gần cuối đời anh ấy thay đổi. Có thể tâm cận tử của anh ấy hướng về thiện. Đức Phật dạy nghiệp quả cực kỳ tinh vi và sâu xa, chỉ có Phật mới thấy rõ hoàn toàn được.
Điều bạn có thể làm là sống tốt và tu tập đúng pháp. Khi anh trai thấy bạn thay đổi thực sự, thấy cuộc sống của bạn nhẹ nhàng và an lạc hơn, đó mới là bài pháp thuyết phục nhất.
Không cần khuyên bảo, không cần lo thay. Hạt giống chỉ nảy mầm khi đất sẵn sàng, việc của bạn là sống đúng và chờ đợi với tâm từ bi.
Sãdhu! Sãdhu! Sãdhu!
CÂU HỎI 33
HỎI
Bạch thầy .Con thấy Tu khó lắm Thầy ơi. Tâm nó luôn sẵn sàng và tự động chạy đi chơi xa. Lắm lúc trong đầu cứ như có hai bên giằng co: một bên là thoải mái đi, thi thoảng phải thư giãn, 5-10p rồi lại về Chánh niệm. Một bên thì không được đi, phải Chánh niệm liên tục. Con cảm giác như não mình căng ra. Quá nhiều thứ để tâm phóng dật: đồng nghiệp, công việc, cơm nước, con cái… Con hiểu vì sao muốn tu hành đắc đạo thì phải cạo đầu xuất gia, tìm nơi yên tĩnh. Gặp Chánh pháp đã khó rồi, liễu tri được cũng khó hơn, rồi giác ngộ thì lại vô cùng khó chỉ có bậc Đại trí, Đại dũng. Khó không phải vì không biết đường, mà khó là khó vượt qua cám dỗ, tham dục…. Nam mô bổn sư thích ca mâu ni phật.
ĐÁP
Chánh niệm không phải là căng não ra để giữ tâm không chạy. Đó không phải chánh niệm mà là sự cưỡng ép, và cưỡng ép không bao giờ dẫn đến giải thoát. Đức Phật đã thử con đường ép xác khổ hạnh và từ bỏ vì nhận ra nó không hiệu quả.
Chánh niệm đúng nghĩa không phải là cuộc chiến giữa hai bên trong đầu bạn. Nó đơn giản hơn rất nhiều, chỉ là biết rõ tâm đang ở đâu trong từng khoảnh khắc, không phán xét, không căng thẳng. Khi tâm chạy đi thì biết tâm đang chạy. Khi tâm về thì biết tâm đang về. Không cần phải giữ tâm lại bằng lực.
Trong thời Đức Phật có vô số cư sỹ tại gia chứng Thánh Quả trong khi vẫn có gia đình, công việc, cơm nước con cái. Ông Cấp Cô Độc, bà Visākhā và hàng nghìn người khác là bằng chứng sống động.
Điều khó không phải là hoàn cảnh bên ngoài. Điều khó là thay đổi cách tâm vận hành từ bên trong. Và điều đó có thể làm được ngay trong cuộc sống này, không cần chờ xuất gia.
Bắt đầu nhỏ thôi. Mỗi ngày chọn một việc thường ngày và làm trong chánh niệm hoàn toàn. Chỉ một việc. Đừng cố gắng chánh niệm tất cả mọi thứ cùng lúc vì làm vậy chỉ tạo ra căng thẳng như bạn đang trải qua.
CÂU HỎI 34
HỎI
Bạch Thầy
Con thấy có vị dạy thiền nói bản chất thiền không vấn đề, mà vấn đề ở thái độ sai, mục đích sai… nên sẽ đưa đến kết quả sai..vv
Xin Thầy chia sẽ cho chúng Con ạ.
ĐÁP
Thiền định có trước thời Đức Phật, các đạo sĩ Ấn Độ đã thực hành thiền định từ lâu và đạt được các tầng định rất sâu. Đức Phật trước khi giác ngộ cũng học thiền từ hai vị thầy ngoại đạo và đạt đến tầng cao nhất mà họ dạy. Nhưng Ngài nhận ra điều đó không dẫn đến giải thoát và từ bỏ để tìm con đường khác.
Vậy thiền định bản thân nó không phải vấn đề. Vấn đề nằm ở ba điểm
Thái độ sai là thiền với tâm cầu thần thông, cầu trải nghiệm đặc biệt, cầu được người khác tôn kính vì thiền giỏi, hay thiền để trốn tránh thực tại thay vì đối diện với nó.
Mục đích sai là thiền để cảm thấy dễ chịu, để giảm stress tạm thời, để đạt trạng thái hỷ lạc mà không hướng đến đoạn tận phiền não và giải thoát.
Phương pháp sai là thiền không có nền tảng giới hạnh, thiền không dẫn đến tuệ quán thấy rõ vô thường vô ngã, thiền chỉ tạo ra định lực nhưng không đoạn trừ tham sân si.
Đây chính xác là lý do Đức Phật không dừng lại ở thiền định mà kết hợp với tuệ quán, và đặt giới là nền tảng trước khi nói đến định. Thiền đúng trong Chánh Pháp không phải kỹ thuật đơn thuần mà là toàn bộ con đường Giới Định Tuệ vận hành cùng nhau hướng đến một mục tiêu duy nhất là giải thoát khỏi khổ đau.
Sãdhu! Sãdhu! Sãdhu!
CÂU HỎI 35
HỎI
Xin thầy giải nghĩa giúp con về tâm quảng đại, tâm vô thượng với ạ.
ĐÁP
Tâm quảng đại là tâm đang ở trong trạng thái rộng mở, bao la, không bị co cụm hay giới hạn bởi đối tượng nhỏ hẹp.
Cụ thể đây là tâm đang an trú trong các tầng thiền định từ Sơ Thiền trở lên, đặc biệt là các tầng thiền vô sắc như Không Vô Biên Xứ, Thức Vô Biên Xứ, nơi tâm mở rộng đến vô biên không có giới hạn.
Ngược lại tâm không quảng đại là tâm đang bị thu hẹp, bị đối tượng nhỏ hẹp chi phối, bị phiền não co cụm lại.
Tâm vô thượng là tâm đang ở trạng thái cao nhất không có gì vượt qua được trong phạm vi thiền định đang đạt được.
Đây chỉ đến tâm đang an trú trong tầng thiền định cao nhất mà hành giả có thể đạt, không còn tầng nào cao hơn trong tầm với của vị đó lúc đó.
Ngược lại tâm hữu thượng là tâm đang ở tầng định còn thấp, vẫn còn tầng cao hơn chưa đạt được.
Điều quan trọng Đức Phật dạy trong phần này không phải là hành giả phải đạt được các tâm đó mà là phải biết rõ tâm mình đang ở trạng thái nào.
Tâm đang quảng đại thì biết rõ đang quảng đại. Tâm đang hữu hạn thì biết rõ đang hữu hạn. Không tự lừa dối, không thổi phồng, không hạ thấp, chỉ thấy rõ thực tại của tâm mình đang là gì trong từng khoảnh khắc.
Đây chính là chánh niệm về tâm theo đúng nghĩa của nó.
Sãdhu Sãdhu Sãdhu!
CÂU HỎI 36
HỎI
Thưa thầy, con được nghe lời dạy về lựa chọn hành động như sao:
” Nếu lựa chọn giữa mục tiêu đắc Thánh quả và mục tiêu triệt để buông bỏ thì bạn nên chọn buông bỏ, Vì sao?
Vì Thánh Quả là phạm trù mà bạn chưa bao giờ biết đến là nó màu sắc gì, thô tế ra sao, nói cách khác đó mà mục tiêu xa lạ mà bạn chưa từng biết, thì bạn tạm thời dừng đeo đuổi nó đi.
Mà bạn phải chọn ngay việc buông bỏ những cái mà bạn đã quá quen biết từ lâu như: niệm tham, niệm sân, niệm si, chấp trước luyến ái, mọi ham muốn sở hữu…những thứ này là RÁC mà bạn biết, hãy bắt đầu với việc bỏ những cái bạn biết rõ thì có phải dễ hơn không, bỏ càng lẹ càng tốt. “
Con xin ý kiến chỉ dẫn từ Thầy!
ĐÁP
Thánh quả và Buông bỏ không phải là hai ngả đường độc lập để mà lựa chọn.
Thánh quả chính là trạng thái kết quả xuất hiện ngay sát na các tầng ô nhiễm được buông bỏ triệt để.
Nói hãy chọn buông bỏ, đừng chọn Thánh quả cũng nực cười như bảo người nông dân hãy chọn gieo mầm chứ đừng chọn thu hoạch quả.
Quả là kết cục tất yếu của nhân, tách rời chúng ra để bắt lựa chọn là biểu hiện của sự rỗng tuếch về định luật Duyên sinh.
Phàm phu chỉ thấy phần ngọn thô hiển bên ngoài của tham, sân, si. Cái gốc rễ thực sự trói buộc ta trong luân hồi là các Tùy miên phiền não ngủ ngầm sâu thẳm trong tâm thức , thứ mà phàm hoàn toàn mù lòa không thể thấy.
Nếu không hướng tâm về Đạo Tuệ và Thánh Quả để làm cuộc đại phẫu thuật cắt bỏ tận gốc rễ, việc buông bỏ tự phát chỉ là trò nhặt vài cọng rác trên bề mặt.
Để rồi, sẽ nhanh chóng dính mắc vào một loại rác tinh vi hơn: tham đắm sự bình an và chấp ngã vào cái danh tôi là người biết buông bỏ.
Mục tiêu hướng về Thánh quả chính là ngọn hải đăng để định vị bản đồ tu tập.
Không hướng về đích đến tối hậu của sự diệt khổ, mọi cái gạt mái chèo buông bỏ chỉ là trò chơi xoa dịu tâm lý và xoay vòng tại chỗ trong luân hồi.
CÂU HỎI 37
HỎI
Thưa Thầy, Thầy giảng cho con câu hỏi này với ạ, hôm nay con trai con hỏi mà con không trả lời cho cháu hiểu được : việc làm Thiện và Bất thiện được lưu trữ ở đâu? nếu lưu trữ trong Tâm thì Tâm cũng luôn biến đổi, nó sinh rồi diệt, Tâm không phải là vật chất nó không. có hình dáng màu sắc hay kích thước…
Con xin kính tri ân công đức thầy
ĐÁP
Đức Phật dùng hình ảnh dòng sông để mô tả điều này. Dòng sông không đứng yên, nước luôn chảy, không một phân tử nước nào ở yên một chỗ. Nhưng dòng sông vẫn có hướng chảy nhất định, vẫn mang theo phù sa, vẫn tạo ra bờ sông theo thời gian. Không có một vật thể cố định nào lưu trữ những đặc tính đó nhưng chúng vẫn tồn tại và vận hành trong dòng chảy liên tục.
Nghiệp lực cũng vậy. Nó không được lưu trữ trong một sát na tâm cố định nào vì tâm sinh diệt liên tục. Nhưng mỗi sát na tâm khi diệt đi truyền lại toàn bộ dấu ấn của nó cho sát na tâm tiếp theo, bao gồm cả những dấu ấn nghiệp lực đã tích lũy từ trước. Cứ thế tiếp nối không gián đoạn từ sát na này sang sát na khác, từ kiếp này sang kiếp khác…
Không cần một thực thể cố định để lưu trữ nghiệp. Chỉ cần dòng tâm thức liên tục truyền tiếp dấu ấn từ sát na này sang sát na khác là đủ.
Nói cho con trai bạn dễ hiểu hơn, nghiệp không được cất trong ngăn kéo nào cả. Nó là xu hướng được định hình trong dòng chảy của tâm thức, giống như dòng sông được định hình bởi địa hình mà nó đã chảy qua từ trước.
Sãdhu! Sãdhu! Sãdhu!
CÂU HỎI 38
HỎI
Kính bạch thầy.
Con biết rõ tụng niệm, cầu xin, đốt vàng mã,…cho ông bà tổ tiên đều là hình thức của mê tín dị đoan, nhưng cho đến nay con cũng chỉ biết được đến đó nên trong đợt Tết nguyên đán vừa rồi khi gia đình thăm mộ ông bà tổ tiên con cảm giác tâm mình là trạng thái trơ lì, tức làm theo gia đình cho có lệ chứ không hề có tâm thành kính hay coi trọng việc đó.
Dạo gần đây con và mẹ hay gặp vận xui dù biết là mê tín nhưng con vẫn có suy nghĩ không biết có phải do mình bất kính và thờ ơ với tổ tiên hay không.
Vì từng có nhiều niềm tin sai lầm nên khi gỡ được những cái gai tà kiến ra đôi lúc con cảm giác trống rỗng không biết phải thế nào mới đúng,
Kính mong Thầy chỉ dạy cho con. Con thành kính tri ân Thầy🙏
ĐÁP
Kính thưa quý vị, đây là một tâm sự rất chân thật và tôi cảm nhận được sự chân thành trong từng chữ của người hỏi.
Đây không phải câu hỏi giáo lý thuần túy mà là tiếng lòng của người đang đứng giữa hai bờ, bờ cũ đã rời nhưng bờ mới chưa đặt chân vững, và cảm giác trống rỗng đó thực ra là dấu hiệu của người đang thực sự trưởng thành trong Pháp.
Trước hết tôi muốn nói thẳng về nỗi lo bất kính tổ tiên dẫn đến vận xui.
Đây là điều Đức Phật dạy rất rõ trong giáo lý nghiệp lực: không có một thế lực bên ngoài nào có thể giáng họa xuống cuộc đời quý vị chỉ vì quý vị không thắp nhang hay không đốt vàng mã.
Nghiệp vận hành theo quy luật nhân quả, không phải theo sự hài lòng hay tức giận của bất kỳ ai, kể cả tổ tiên.
Vận xui đến với quý vị và mẹ có nguyên nhân của nó trong dòng chảy của nhân duyên, không phải hình phạt từ cõi vô hình vì sự thờ ơ của quý vị.
Nếu tin rằng tổ tiên có thể phù hộ hay trừng phạt con cháu tùy theo việc có được cúng bái hay không, đó chính xác là tà kiến mà quý vị đã thoát ra được.
Hãy giữ vững chánh kiến đó.
Nhưng đây là điều tôi muốn quý vị phân biệt thật rõ, và đây là điểm tinh tế mà nhiều người bỏ qua.
Bỏ mê tín không có nghĩa là bỏ lòng biết ơn.
Theravāda không dạy chúng ta trở nên lạnh lùng với tổ tiên. Ngược lại, Đức Phật dạy rất rõ trong Kinh Tiểu Tụng rằng ơn cha mẹ và tổ tiên là một trong những ơn nghĩa sâu nặng nhất mà người con Phật cần ghi nhớ và đền đáp.
Ngài dạy rằng cách đền ơn tổ tiên chân chánh nhất không phải là đốt vàng mã hay cầu xin, mà là sống xứng đáng, giữ giới hạnh, làm những việc lành và hồi hướng công đức ấy đến họ.
Trong Kinh Ngạ Quỷ, Đức Phật dạy rằng nếu thân nhân đã mất còn trong cảnh khổ, điều duy nhất có thể giúp được họ là phước báu thiện nghiệp được hồi hướng, không phải vàng mã, không phải đồ cúng, không phải nghi lễ hình thức.
Vì vậy khi quý vị đi thăm mộ ông bà, quý vị không cần thắp nhang với tâm cầu xin hay mê tín. Nhưng quý vị hoàn toàn có thể đứng trước phần mộ ấy với tâm biết ơn chân thật rằng có những người đã sống, đã lao khổ, đã tạo dựng để mình có mặt trên đời này. Sự biết ơn đó không phải mê tín.
Đó là tâm cao quý.
Còn về cảm giác trống rỗng mà quý vị đang trải qua, tôi muốn nói rằng đừng sợ nó.
Khi một người gỡ bỏ được những niềm tin sai lầm, tâm sẽ có giai đoạn cảm thấy trống rỗng như ngôi nhà vừa dọn dẹp xong chưa kịp sắp xếp lại.
Đó là trạng thái bình thường và thực ra rất đáng quý. Ngôi nhà trống là ngôi nhà sạch sẽ, sẵn sàng đón nhận những thứ thực sự có giá trị.
Cái trống rỗng đó sẽ được lấp đầy không phải bởi những niềm tin cũ quay trở lại, mà bởi sự hiểu biết ngày càng sâu hơn về Chánh Pháp, bởi giới hạnh, bởi thiền định, bởi tuệ giác dần dần lớn lên qua thực hành.
Điều quý vị cần làm không phải là tìm lại nghi lễ để lấp đầy khoảng trống đó.
Điều quý vị cần là tiếp tục bước đi trên con đường đã chọn với niềm tin vững chắc hơn, hiểu biết sâu hơn, và trái tim biết ơn chân thật hơn.
Tổ tiên quý vị nếu có phước duyên nhận được điều gì từ con cháu, thì điều họ nhận được có giá trị nhất chính là một người con cháu đang sống lương thiện, đang tu tập chánh pháp, và đang hồi hướng công đức ấy đến họ bằng tâm trong sáng.
Đó là nén nhang thơm nhất mà quý vị có thể dâng lên.
Lành thay · Lành thay · Lành thay
CÂU HỎI 39
HỎI
Bạch Thầy cho con hỏi: Ngày giữ bát quan trai giới thì tránh đeo tràng hoa, chuỗi hạt. Tức là bản thân không đeo các vòng hoa… (con thấy bên Ấn độ hay có). Thưa Thầy: vì nhà con có bán hoa thì hôm ấy có được làm hoa bán cho khách không ạ (hoa bó, lãng hoa, vòng hoa phúng phiếng đám ma ….) hoặc đến Chùa cắm hoa dâng Phật thì có phạm giới không ạ. Con cảm ơn Thầy ạ.
ĐÁP
Bản chất của giới thứ 7 là ngăn chừa việc đeo tràng hoa, dùng hương liệu để trang điểm, làm đẹp lên chính thân mạng mình nhằm bẻ gãy tâm ái dục và bám chấp vào sắc thân.
Dựa vào cơ chế tác ý đó, việc con cắm hoa dâng Phật hoàn toàn không phạm giới, vì ý niệm của con là hướng về cúng dường Tam Bảo chứ không phải tô điểm cho bản thân. Con cứ hoan hỷ làm để tăng trưởng thiện nghiệp.
Còn việc làm hoa bán cho khách, xét kỹ về chi giới thì con không phạm vì con không đeo lên người. Tuy nhiên, ngày thọ trì Bát quan trai là ngày tập sự sống đời ly xả của các bậc Thánh. Nếu ngày hôm đó con vẫn bận rộn bó hoa, tính toán lời lỗ và cuốn vào sinh kế đời thường thì tâm sẽ rất dễ phóng dật, làm giảm đi năng lượng định tĩnh và sự thanh tịnh trọn vẹn của ngày giữ giới.
Thế nên, nếu được thì con nên nhờ người nhà làm thay việc buôn bán trong ngày ấy để bản thân dành trọn thời gian quay vào bên trong tu tập, như vậy sẽ đúng tinh thần tinh ròng của giáo pháp nhất.
CÂU HỎI 40
HỎI
Thưa Thầy!
Xin Thầy cho con hỏi câu hỏi về cơ chế:
– TƯ ( Tác ý) là hoạt động của HÀNH UẨN _ là nguyên nhân tạo nên thiện nghiệp & bất thiện nghiệp.
– GIỮ GIỚI cũng là hoạt động của HÀNH UẨN , hoạt động này giúp ngăn ngừa ác nghiệp, làm sinh khởi thiện nghiệp.
– CHÁNH NIÊM cũng là hoạt động của HÀNH UẨN. Nếu một hành giả duy trì Chánh niệm liên tục thì hoạt động Chánh niệm như vậy, tự bản thân nó đã hoàn thiện được Giới Thể tự nhiên, phải không ạ ??
Sự hiểu biết của con về vấn đề con vừa nêu có đúng hay chưa đúng? Kính xin Thầy chỉ dạy thêm cho con!
Con cảm ơn Thầy!
ĐÁP
Cơ chế bản chất là: Tư , các tâm sở ngăn chừa của Giới, và Chánh niệm đều là các trạng thái tâm lý thuộc Hành uẩn.
Khi duy trì được Chánh niệm liên tục, tâm sở sẽ thực hiện phận sự phòng hộ sáu căn . Khi Chánh niệm có mặt, tham sân si hoàn toàn vắng bóng, thân và khẩu tự động thanh tịnh. Do đó, Chánh niệm tự thân nó đã hoàn thiện vẹn toàn Giới thể tự nhiên mà không cần phải gượng ép hay dụng công giữ gìn.