Ở một vương quốc nọ, có một bức tường cổ xưa bằng ngọc thạch trắng tinh khiết, nằm ngay giữa ngã tư của lộ trình giác ngộ. Bức tường ấy vốn dĩ không có hình ảnh, không có màu sắc, nó chỉ phản chiếu trung thực bất cứ thứ gì đi ngang qua: mây bay, nắng rọi, hay dòng người qua lại. Người ta gọi đó là Bức Tường Chân Lý.
Thuở đầu, lữ khách đến đó chỉ để nhìn vào sự tĩnh lặng của bức tường mà thấy lại chính mình. Nhưng thời gian trôi qua, con người bắt đầu cảm thấy sự trắng tinh ấy thật đơn điệu.
Những người thợ vẽ xuất hiện
Một nhóm người đến và nói: Bức tường này quá đơn sơ, phải thêm chút sắc vàng của hoàng hôn cho rực rỡ. Họ tự gọi
mình là Tông phái Ánh Dương.
Họ mang cọ, mang màu đến vẽ lên đó những đường nét cầu kỳ.
Một nhóm khác lại bảo: Không, chân lý phải huyền bí như đêm đen. Họ là Phái Dạ Minh, và họ phủ lên một lớp sơn tím sẫm.
Cứ thế, qua hàng ngàn năm, hàng trăm “anh thợ vẽ” vốn là những bậc trí giả tự xưng là “Phát triển” đã đến. Mỗi người tự biên tự diễn, đắp thêm một lớp phù điêu, vẽ thêm một biểu tượng, dựng thêm một cái khung gỗ quý báu quanh bức tường. Họ chia nhau đứng canh giữ từng góc:
Người ở góc Đông bảo: Đây mới là chính thống!
Người ở góc Tây nói: Chúng tôi mới là tiến hóa!
Họ mải mê tranh luận về màu sơn, về nét vẽ, về cuộc đời của ông tổ thợ vẽ nào đã tạo ra cái khung đẹp nhất, mà quên mất rằng… bên dưới lớp sơn dày đặc kia là viên ngọc thạch trắng.
Một ngày nọ, có một người hành giả nghèo khổ đi ngang qua. Ông không mang theo cọ vẽ, cũng chẳng có màu sơn. Ông chỉ mang theo một gáo nước trong và một mảnh vải thô.
Trước sự ngỡ ngàng của các chủ tông phái, ông lẳng lặng hắt nước và dùng sức lau sạch một góc nhỏ của bức tường. Khi lớp sơn “phát triển” bong ra, một tia sáng trắng tinh khôi, nguyên bản từ viên ngọc thạch hắt lại, soi rọi vào tận tâm can người nhìn.
Đám đông bắt đầu xôn xao:
Này! Anh đang phá hoại di sản của chúng tôi! Anh đang làm mất đi sự phong phú của nghệ thuật!
Người hành giả mỉm cười, chỉ tay vào tia sáng và nói:
Tôi không phá hoại, tôi chỉ đang trả lại cho bức tường cái quyền được là chính nó. Các vị mải mê với những hình vẽ (Tục đế), nhưng chỉ khi xóa sạch những hình vẽ ấy, chúng ta mới thấy được bản chất thật sự của bức tường (Chân đế).
Chân lý vốn không có tông phái, chỉ có tâm người ta tự vẽ ra lồng sắt để nhốt mình vào đó mà thôi.
Bài học từ câu chuyện tôi kể ở trên là gì ?
Trong tinh thần Theravada, Chánh Pháp (Dhamma) giống như bức tường ngọc thạch ấy. Nó vốn dĩ Ehipassiko — đến để mà thấy, chứ không phải đến để mà vẽ thêm.
Cái mà chúng ta gọi là “Sự khác biệt giữa các tông phái” thực chất chỉ là những lớp bụi thời gian và sự diễn dịch của bản ngã. Khi một người đủ trí tuệ để buông bỏ cái cọ vẽ “quan điểm cá nhân”, họ sẽ thấy Pháp vẫn luôn ở đó: Nhất vị, trần trụi và giải thoát.
Quý vị chọn làm người đứng bảo vệ lớp sơn, hay chọn làm người lau sạch bức tường để thấy được ánh sáng nguyên thủy?
– Khải Tuệ Quang –
