CẨM NANG CHÁNH NGỮ VÀ OAI NGHI ỨNG XỬ CHUẨN MỰC CHÁNH PHÁP THERAVĀDA

74

​Biên soạn: Khải Tuệ Quang

​Trong Bát Chánh Đạo, Chánh ngữ (Sammāvācā) không dừng lại ở việc không nói dối, không nói lời hai lưỡi, không nói lời thô ác và không nói lời phù phiếm. Chánh ngữ chính là sự biểu hiện trực tiếp của Chánh niệm (Sati), Lòng tin thanh tịnh (Saddhā), Tâm Từ (Mettā) và Trí tuệ (Paññā).

​Sự chuẩn mực trong ngôn từ và cử chỉ giao tiếp thể hiện chiều sâu tu tập cùng sự thấu suốt Pháp và Luật. Nếu Chánh pháp (Dhamma) chỉ bày sự thực vô thượng về thực tính pháp, thì Tạng Luật (Vinaya) lập ra các quy chuẩn oai nghi để bảo vệ Tăng đoàn, giữ gìn sự trang nghiêm cho Tứ chúng và duy trì ngọn đèn Chánh pháp tại thế gian.

​Dưới đây là cẩm nang chi tiết, trang nghiêm và chuẩn xác về danh xưng, nghi thức thỉnh Pháp và ngôn ngữ giao tiếp, được biên soạn y cứ nghiêm ngặt theo Tam Tạng Pāḷi.

​ TÔN KÍNH TĂNG ĐOÀN VÀ DANH XƯNG CHƯ TỲ-KHƯU

​1. Phân Định Hạ Lạp Của Chư Tỳ-Khưu Theo Tạng Luật

​Trong truyền thống Theravāda Nguyên thủy, vị thế và danh xưng của chư Tỳ-khưu (Bhikkhu) được xác định hoàn toàn dựa trên Hạ lạp (Vassa), tức số năm an cư mùa mưa thanh tịnh kể từ khi thọ Đại giới (Upasampadā). Tạng Luật tuyệt đối không dựa vào phẩm vị hành chính, tuổi đời thế tục hay chức danh bên ngoài:

​Tân Tỳ-khưu (Nava Bhikkhu): Vị Tỳ-khưu có dưới 5 Hạ lạp. Trong giai đoạn này, vị Tân Tỳ-khưu bắt buộc phải sống y chỉ vào Thầy Tế Độ (Upajjhāya) hoặc Thầy Giáo Thọ (Ācariya) để khép mình trong Luật nghi và rèn luyện Giới – Định – Tuệ.

​Trung Tọa Tỳ-khưu (Majjhima Bhikkhu): Vị Tỳ-khưu có từ 5 đến 9 Hạ lạp. Khi đã thấu suốt Pháp và Luật, vị này đủ điều kiện ra khỏi thời kỳ y chỉ, có thể tự chủ trong tu tập và du phương hành đạo.

​Trưởng Lão Tỳ-khưu (Thera): Vị Tỳ-khưu có từ 10 đến 19 Hạ lạp thanh tịnh. Vị này có đầy đủ phẩm hạnh, trí tuệ và hạ lạp để làm Thầy Tế Độ truyền giới hoặc làm Thầy Giáo Thọ hướng dẫn thế hệ xuất gia kế thừa.

​Đại Trưởng Lão Tỳ-khưu (Mahāthera): Vị Trưởng Lão Tỳ-khưu có từ 20 Hạ lạp trở lên. Đây là bậc thâm niên tối kính, là tháp hải đăng trí tuệ và chỗ dựa tinh thần cho toàn thể Tăng đoàn.

​2. Hệ Thống Danh Xưng Dành Cho Chư Tỳ-Khưu

​Danh xưng trực tiếp (Ngữ hô cách): Dùng từ Bhante, nghĩa là Bạch Ngài hoặc Bạch Đức Tôn Giả. Đây là từ Pāḷi trang nghiêm nhất dùng để đảnh lễ và đối thoại trực tiếp với bất kỳ vị Tỳ-khưu nào, không phân biệt hạ lạp.

​Danh xưng gián tiếp (Ngôi thứ ba): Dùng từ Āyasmā, nghĩa là Tôn Giả hoặc Vị có thọ mệnh thanh tịnh. Từ này dùng khi giới thiệu, nhắc đến hoặc gọi tên một vị Tỳ-khưu với sự kính trọng. Ví dụ: Tôn giả Sāriputta, Tôn giả Ānanda.

​Danh xưng Việt hóa chuẩn Chánh pháp: Bạch Ngài, Bạch Đại Đức, Kính bạch Trưởng Lão, Kính bạch Đại Trưởng Lão.

​3. Danh Xưng Chuẩn Mực Dành Cho Sa-Di Và Hàng Nữ Tu

​Sa-di (Sāmaṇera): Vị nam xuất gia thọ 10 Giới. Danh xưng xưng hô chuẩn mực là Bạch Sa-di, Bạch Sư Sa-di hoặc Bạch Chú Sa-di. Tuyệt đối không dùng các thuật ngữ như Chú tiểu hay Sư chú.

​Hàng Nữ Tu Giữ Giới (Sīlavatī / Aṭṭhasīlanī / Dasasīlamātā): Hàng nữ xuất gia hoặc tu tập giữ 8 giới hoặc 10 giới trường mật. Danh xưng xưng hô chuẩn mực là Bạch Cô, Bạch Tu Nữ hoặc Kính bạch Sư Cô. Không dùng từ Sayalay vì đó là từ tiếng Miến Điện dân gian, không phải thuật ngữ Pāḷi Tam Tạng.

​4. Oai Nghi Cử Chỉ Và Lời Vấn An

​Người con Phật khi tiếp xúc chư Tăng luôn giữ tâm Chánh niệm và sự tôn kính:

​Oai nghi cử chỉ: Khi thỉnh vấn hoặc chào hỏi, cư sĩ chắp hai tay trước ngực hình búp sen, đầu hơi cúi. Khi ngồi đối thoại, cư sĩ chọn vị trí thấp hơn vị Tỳ-khưu, không ngồi ngang hàng, không ngồi trên thảm cao hơn, và tuyệt đối không đứng nói chuyện khi chư Tăng đang ngồi.

​Lời chào đảnh lễ ngắn: Vandāmi Bhante! Nghĩa là Con xin thành kính đảnh lễ Ngài.

​Lời xưng phép đảnh lễ đầy đủ: Okāsa, ahaṃ bhante vandāmi! Nghĩa là Xin phép Ngài, con xin thành kính đảnh lễ Ngài!

​Lời hỏi thăm sức khỏe (Vấn an Tứ đại): Kính bạch Ngài, hôm nay thân tâm Ngài có được ít bệnh, ít đóng chướng, nhẹ nhàng, có sức khỏe và sự an trú an lạc không ạ?

​Lời hỏi thăm tiến trình tu học: Kính bạch Đại Đức, việc thực hành Pháp và Luật, cùng tiến trình tu tập Thiền Định và Thiền Tuệ của Ngài dạo này có gặp được các điều kiện thuận lợi và thích hợp không ạ?

​ BẬC THIỆN TRI THỨC VÀ VỊ THUYẾT PHÁP

​Trong Tam Tạng Pāḷi, Chánh kiến và Tuệ giác là di sản tâm linh chung dành cho tất cả những ai thực hành Chánh pháp, không bị giới hạn bởi hình tướng xuất gia hay tại gia. Một Bậc Thuyết Pháp hay Bậc Thiện Tri Thức được tôn kính dựa trên sự thấu suốt Pháp học (Pariyatti), sự kiên cố Pháp hành (Paṭipatti) và năng lực hướng tới sự chứng ngộ Pháp thành (Paṭivedha).

​Trong Kinh tạng Nikāya, những cư sĩ như Gia chủ Citta, Nữ cư sĩ Khujjuttarā hay Mẫu thân Uttarā đều là những bậc thuyết pháp uyên bác, diễn giảng Diệu Pháp và Tuệ quán một cách xuất sắc. Những lời diễn giảng Chánh pháp của các vị đại cư sĩ này không chỉ nuôi dưỡng tâm lành cho hàng tại gia mà còn được chư Tỳ-khưu và Tăng đoàn hết lòng hoan hỷ lắng nghe.

​1. Sự Hài Hòa Giữa Tôn Kính Tăng Bảo Và Tôn Kính Chánh Pháp

​Để giữ gìn sự trang nghiêm của Giáo Pháp, người học Phật cần phân định minh bạch hai khía cạnh tôn kính thuộc hệ thống Giáo lý Nguyên thủy:

​Tôn Kính Tăng Bảo và Giới Phẩm Thanh Tịnh: Y cứ Tạng Luật, Tăng đoàn Tỳ-khưu đại diện cho Tăng Bảo và sự duy trì Mạng mạch Giáo Pháp. Sự đảnh lễ, cúng dường và xưng hô tôn kính của người cư sĩ đối với chư Tăng là sự tôn kính dành cho Pháp y cà-sa và Giới bổn Pātimokkha. Đây là quy chuẩn Luật nghi bất biến nhằm giữ gìn kỷ cương Tăng đoàn. Theo Tạng Luật Tiểu Phẩm (Cullavagga), vị Tỳ-khưu tuyệt đối không đảnh lễ người chưa thọ Đại giới, dù vị cư sĩ đó có thông suốt Tam Tạng hay chứng đạt các tầng Thánh quả.

​Tôn Kính Chánh Pháp và Vai Trò Bậc Thiện Tri Thức: Y cứ Tạng Kinh, Chánh pháp là tối thượng. Ngay cả Đức Phật sau khi thành đạo cũng an trú và tôn kính Chánh pháp. Khi một vị Cận sự nam hay Cận sự nữ diễn giảng Chánh pháp chuẩn xác, sự kính trọng mà người nghe dành cho vị ấy chính là sự Tôn Kính Chánh Pháp đang được truyền tải. Bậc Thiện tri thức đóng vai trò là tiếng nói trợ duyên bên ngoài giúp hành giả phát sinh Như lý tác ý (Yonisomanasikāra).

​2. Hệ Thống Danh Xưng Dành Cho Bậc Thầy Và Bậc Hiền Trí

​Ācariya (Bậc Giáo Thọ): Danh xưng Pāḷi tôn kính dành cho vị thầy hướng dẫn Pháp học hoặc Pháp hành. Vị thầy chuyên hướng dẫn thiền quán được gọi là Vipassanācariya (Giáo thọ Thiền Tuệ).

​Dhammakathika (Vị Thuyết Pháp / Pháp Sư): Bậc có năng lực diễn giảng Chánh pháp chuẩn xác, mạch lạc, y cứ đúng Tạng Kinh và Tạng Diệu Pháp. Danh xưng này chỉ phẩm hạnh diễn giảng, áp dụng cho bất kỳ ai có đủ trí tuệ và năng lực truyền giảng Chánh pháp.

​Kalyāṇamitta (Thiện Hữu Tri Thức): Vị bạn lành, bậc đạo sư nâng đỡ hành giả trên con đường thăng tiến Bát Chánh Đạo. Đức Phật là Bậc Thiện Tri Thức Tối Thượng, còn các bậc Thầy hướng dẫn là Bậc Thiện Tri Thức Trợ Duyên.

​Paṇḍita (Bậc Hiền Trí): Chỉ những bậc thấu suốt Chánh kiến, sống trọn vẹn, kiên cố, an trú trong Chánh pháp và có đời sống khép mình trong Giới hạnh.

​Upāsaka và Upāsikā (Cận Sự Nam và Cận Sự Nữ): Hàng nam nữ cư sĩ thuần thành đã quy y Tam Bảo, gìn giữ 5 giới hoặc 8 giới thanh tịnh và hết lòng hộ trì Chánh pháp.

​3. Ngôn Từ Thỉnh Vấn Và Đàm Đạo Pháp Với Bậc Thiện Tri Thức

​Danh xưng xưng hô: Kính thưa Bậc Giáo thọ, Kính thưa Bậc Thiện tri thức, Kính thưa Giáo thọ Ācariya, Thưa Thầy, Thưa Cô.

​Cách xưng hô của người học Pháp: Xưng Con khi giữ đạo nghĩa thầy trò kính cẩn, hoặc xưng Tôi khi đàm đạo Pháp học bình đẳng giữa các bậc trí giả, thể hiện sự khiêm nhường trước Chánh pháp.

​Lời thỉnh vấn Pháp hành Thiền tuệ: Kính thưa Bậc Giáo thọ, trong quá trình thực hành thiền quán, khi ghi nhận Danh và Sắc, quán xét sự sinh diệt của Cảm thọ và Hơi thở, tâm con phát sinh các chướng ngại triền cái. Kính xin Bậc Giáo thọ từ bi chỉ dạy Chánh kiến và phương cách đoạn trừ các chướng ngại đó để tâm phát sinh Tuệ quán.

​ GIAO TIẾP GIỮA CÁC ĐẠO HỮU ĐỒNG TU VÀ TÁN THÁN CÔNG ĐỨC

​1. Danh Xưng Và Lời Chào Mở Đầu

​Āvuso (Hiền Giả / Đạo Hữu): Ngữ xưng hô Pāḷi chuẩn mực dùng để gọi các đồng đạo cùng đi trên con đường giải thoát.

​Danh xưng Việt hóa: Đạo hữu, Thiện hữu, Pháp hữu, Đồng đạo.

​Lời chào bằng danh hiệu Phật: Namo Buddhāya! Nghĩa là Thành kính lễ bái Đức Phật hoặc Rất hoan hỷ khi được hội ngộ cùng Đạo hữu.

​Lời chúc an lành: Sotthi hotu! Nghĩa là Nguyện sự an lành và bình an luôn hiện diện bên Đạo hữu cùng gia quyến.

​Lời chúc Chánh niệm hằng ngày: Chúc Đạo hữu mỗi ngày luôn an trú trong chánh niệm, tỉnh giác, giữ tâm từ hòa và an tịnh.

​2. Đàm Đạo Chánh Pháp Và Tán Thán Phước Báu

​Các đạo hữu khi gặp nhau luôn tránh sa đà vào các câu chuyện vô ích, phiếm đàm phàm phu, mà luôn hướng về việc thảo luận Pháp học và Pháp hành:

​Hỏi thăm Pháp hành: Dạo này việc nghiên cứu Tạng Kinh Nikāya cùng việc thực hành Thiền định và Thiền tuệ của Đạo hữu có gặp được các điều kiện thuận lợi và thích hợp không? Hôm nay sự ghi nhận chánh niệm của Đạo hữu thế nào, có quan sát tốt các Cảm thọ và Tâm thức trong công việc hằng ngày không?

​Lời tán thán Pāḷi khi thấy việc thiện: Sādhu! Sādhu! Sādhu! Nghĩa là Lành thay, lành thay, lành thay! Việc làm thanh tịnh của Đạo hữu thật đáng trân trọng và tán thán.

​Lời tùy hỷ phước báu: Sādhu anumodāmi! Nghĩa là Tôi xin hoan hỷ và tùy hỷ với phần phước báu thanh tịnh mà Đạo hữu vừa gieo tạo. Nguyện cho phước báu này là duyên lành dẫn đến sự an lạc và giải thoát.

​3. Tạ Lỗi Và Sám Hối Giữa Các Đồng Tu

​Khi đồng đạo gặp nghịch duyên: Đạo hữu ơi, khi các cảm thọ khó chịu hoặc tâm bất an khởi lên, chúng ta hãy quay về quan sát hơi thở, ghi nhận sự sinh diệt của thân tâm và quán chiếu tính vô thường (Anicca), khổ (Dukkha), vô ngã (Anattā) của các hành.

​Tạ lỗi khi thiếu chánh niệm: Thưa Đạo hữu, vừa rồi do tôi thiếu chánh niệm nên đã có lời nói chưa hợp Chánh ngữ, kính mong Đạo hữu rộng lòng xá lỗi cho tôi.

​Đáp lại lời xin lỗi bằng tâm Xả: Khamāmi! Tôi xin xá lỗi cho Đạo hữu. Tất cả đều là đề mục thiền để chúng ta rèn luyện tâm nhẫn nại và quán chiếu tính vô thường của thân tâm. Tôi đã hoan hỷ xả bỏ hoàn toàn.

​ NGHI THỨC THỈNH PHÁP, VẤN AN VÀ ỨNG XỬ TRONG HOÀN CẢNH ĐẶC BIỆT

​1. Nghi Thức Thỉnh Chánh Pháp Và Tín Thọ Phụng Hành

​Khi thỉnh chư Tăng hoặc Bậc Giáo thọ thuyết Pháp, hành giả quỳ gối, chắp tay trang nghiêm và đọc bài kệ thỉnh Pháp truyền thống (Kệ Phạm Thiên Sahampati thỉnh Đức Phật chuyển bánh xe Chánh pháp):

​Bài kệ Pāḷi thỉnh Pháp: Brahmā ca lokādhipatī Sahampati, Katañjalī anadhivaraṃ ayācatha. Santīdha sattāpparajakkhajātikā, Desetu dhammaṃ anukampimaṃ pajaṃ.

​Dịch nghĩa: Phạm Thiên Sahampati là Vua Trời, chắp tay kính lạy Đức Thế Tôn và khẩn cầu Ngài vì lòng thương xót chúng sanh mà hãy truyền giảng Chánh pháp cho những ai có ít bụi mù trong mắt.

​Lời thỉnh giảng Pháp ngắn bằng tiếng Việt: Kính bạch Ngài (hoặc Thưa Bậc Giáo thọ), chúng con tâm lành hội tụ, kính xin Ngài từ bi hoan hỷ ban cho chúng con một bài pháp âm ngắn để làm kim chỉ nam soi đường cho sự thực hành Chánh pháp hằng ngày.

​Lời tán thán khi dứt lời giảng: Abhikkantaṃ bhante, abhikkantaṃ bhante! Seyyathāpi bhante nikkujjitaṃ vā ukkujjeyya, paṭichannaṃ vā vivareyya, mūḷhassa vā maggaṃ ācikkheyya, andhakāre vā telapajjotaṃ dhāreyya: cakkhumanto rūpāni dakkhantīti; evamevaṃ bhagavatā anekapariyāyena dhammo pakāsito.

​Dịch nghĩa: Thật vi diệu thay, bạch Ngài! Thật vi diệu thay, bạch Ngài! Lời dạy của Ngài như người dựng đứng lại những gì bị quăng ngã, mở ra những gì bị che kín, chỉ đường cho người bị lạc lối, đem đèn sáng vào bóng tối để những ai có mắt có thể thấy hình sắc. Con xin hoan hỷ tín thọ và y giáo phụng hành!

​2. Thăm Bệnh Và Quán Chiếu Cảm Thọ

​Khi thăm hỏi người bệnh, hành giả Theravāda không dùng những lời an ủi ủy mị hay chúc tụng phàm phu, mà hướng tâm người bệnh về sự chánh niệm, tỉnh giác và quán chiếu Pháp theo tinh thần Kinh Girimānanda:

​Kính chúc Ngài (hoặc Đạo hữu) luôn an trú trong chánh niệm và tỉnh giác, buông xả sự bám chấp vào Ngũ uẩn. Khi các cảm thọ đau đớn trên thân khởi lên, hãy quan sát bằng tâm xả, nhận diện sự sinh diệt của cảm thọ và quán chiếu rằng: Cảm thọ này không phải là tôi, không phải của tôi, không phải tự ngã của tôi.

​3. Tang Lễ Và Quán Chiếu Vô Thường

​Trong tang lễ, việc cầu nguyện không dựa vào sự tha lực kỳ ảo mà dựa trên quy luật Duyên khởi và sự hồi hướng phước báu. Tuyệt đối không dùng các thuật ngữ không thuộc Chánh pháp như hương linh, vong linh hay cầu siêu.

​Bài kệ Pāḷi quán chiếu vô thường: Aniccā vata saṅkhārā, uppādavayadhammino. Uppajjitvā nirujjhanti, tesaṃ vūpasamo sukho.

​Ý nghĩa: Các hành là vô thường, có tính sinh và có tính diệt. Sau khi sinh ra, chúng bị diệt đi, sự dập tắt hoàn toàn các hành ấy là an lạc tối thượng.

​Lời chia buồn Chánh pháp đối với gia quyến: Kính mong gia quyến nén đau thương, hiểu rõ quy luật vô thường của các hành. Hãy chuyển nỗi buồn thành hành động tạo lập các phước báu thanh tịnh như cúng dường, bố thí, thọ trì giới hạnh, hành thiền và tổ chức lễ hồi hướng phước báu để truyền gieo năng lượng lành đến cho thân bằng quyến thuộc đã quá cố.

​4. Tác Bạch Cúng Dường Tứ Sự

​Câu tác bạch Pāḷi: Imāni mayaṃ bhante, catupaccayāni, sīlavantānaṃ oṇojayāma, sādhu no bhante, saṅgho, imāni catupaccayāni, paṭiggaṇhātu, amhākaṃ dīgharattaṃ hitāya sukhāya.

​Ý nghĩa: Bạch Ngài, chúng con xin dâng cúng các vật dụng Tứ sự thanh tịnh này đến chư Tăng giữ giới thanh tịnh. Kính xin chư Tăng từ bi thọ nhận Tứ sự này, để mang lại sự lợi ích và an lạc lâu dài cho chúng con.

​Ý niệm Chánh pháp khi dâng cúng: Nguyện cho hành động cúng dường thanh tịnh này giúp chúng con đoạn giảm tâm tham, xả bỏ sự bám chấp vào tài sản, tăng trưởng lòng tin và trí tuệ trên con đường giải thoát.

​5. Sám Hối Lỗi Lầm Với Chư Tăng

​Sám hối không phải là nghi thức xin xóa tội mang tính tha lực, mà là hành động chánh niệm nhằm nhận diện lỗi lầm do sự phóng dật, từ đó khôi phục sự thu thúc trong Giới hạnh và thể hiện lòng tôn kính đối với Tăng bảo.

​Khi nhận thấy bản thân có lời nói, cử chỉ hoặc suy nghĩ thiếu chánh niệm đối với chư Tăng, hành giả thực hiện nghi thức sám hối:

​Bài kệ Pāḷi sám hối: Kāyena vācāya cittena, pamādena mayā kataṃ, Sabbaṃ aparādhaṃ khamatu me bhante!

​Dịch nghĩa: Bạch Ngài, nếu do sự thất niệm qua ba môn Thân, Khẩu và Ý mà con đã gieo tạo bất kỳ lỗi lầm nào, kính xin Ngài từ bi xá lỗi và tha thứ cho con!

​Lời Chư Tăng đáp lại: Ahaṃ khamāmi, tayāpi me khamittabbaṃ.

​Dịch nghĩa: Sư xin xá lỗi cho con, và con cũng hãy xá lỗi cho Sư (nếu Sư có điều gì sơ suất).

​Lời Cư sĩ thọ nhận và đáp lễ: Okāsa, khamāmi bhante!

​Dịch nghĩa: Xin phép Ngài, con xin hoan hỷ xá lỗi, bạch Ngài!

​6. Nghi Thức Hồi Hướng Phước Báu

​Sau khi hoàn thành bất kỳ việc thiện lành nào (cúng dường, giữ giới, hành thiền, nghe Pháp), hành giả thực hiện nghi thức hồi hướng:

​Hồi hướng cho thân bằng quyến thuộc đã quá cố: Idaṃ no ñātīnaṃ hotu, sukhitā hontu ñātayo! Ý nghĩa: Nguyện xin phước báu thanh tịnh này hồi hướng đến tất cả thân bằng quyến thuộc đã quá cố của chúng con, nguyện cho các vị ấy được sự an lạc!

​Hồi hướng hướng đến sự giải thoát Niết-bàn (Nibbāna): Idaṃ me puññaṃ āsavakkhayāvahaṃ hotu! Idaṃ me puññaṃ nibbānassa paccayo hotu! Ý nghĩa: Nguyện xin phước báu này là duyên lành dẫn dắt con đến sự đoạn trừ các lậu hoặc! Nguyện xin phước báu này là duyên lành hướng đến việc chứng ngộ Niết-bàn!

​Hồi hướng đến Chư Thiên và tất cả chúng sinh: Ettāvatā ca amhehi, sambhataṃ puññasampadaṃ, Sabbe devā, sabbe bhūtā, sabbe sattā anumodantu, sabbasampattisiddhiyā. Ý nghĩa: Nguyện cho tất cả Chư Thiên, các loại chúng sinh và muôn loài hoan hỷ tùy hỷ với phần phước báu mà chúng con đã gieo tạo, để tất cả đều thành tựu mọi sự an lạc.

​ DANH MỤC THUẬT NGỮ PĀLI

​Bhikkhu: Tỳ-khưu, vị nam xuất gia thọ Đại giới, gìn giữ 227 giới Tạng Luật.

​Sāmaṇera: Sa-di, vị nam xuất gia thọ 10 giới.

​Sīlavatī / Dasasīlamātā: Tu Nữ, hàng nữ tu giữ 8 hoặc 10 giới trường mật.

​Vassa: Hạ lạp, số năm an cư mùa mưa thanh tịnh của vị Tỳ-khưu.

​Nava Bhikkhu: Tân Tỳ-khưu, vị Tỳ-khưu dưới 5 hạ lạp, sống y chỉ vào thầy hướng dẫn.

​Majjhima Bhikkhu: Trung Tọa Tỳ-khưu, vị Tỳ-khưu từ 5 đến 9 hạ lạp.

​Thera: Trưởng Lão Tỳ-khưu, vị Tỳ-khưu từ 10 đến 19 hạ lạp.

​Mahāthera: Đại Trưởng Lão Tỳ-khưu, vị Tỳ-khưu từ 20 hạ lạp trở lên.

​Bhante: Bạch Ngài, từ xưng hô trực tiếp tôn kính nhất dành cho chư Tăng.

​Āyasmā: Tôn Giả, từ tôn xưng gián tiếp dành cho vị Tỳ-khưu.

​Upāsaka / Upāsikā: Cận Sự Nam / Cận Sự Nữ, người cư sĩ quy y Tam Bảo và thọ trì giới hạnh.

​Āvuso: Hiền Giả / Đạo Hữu, danh xưng gọi đồng đạo cùng tu tập.

​Kalyāṇamitta: Thiện Hữu Tri Thức, người bạn lành hoặc vị thầy dẫn đường tâm linh.

​Dhammakathika: Pháp Sư / Vị Thuyết Pháp, người có năng lực diễn giảng Chánh pháp chuẩn xác.

​Ācariya: Bậc Giáo Thọ, vị thầy hướng dẫn Pháp học hoặc Pháp hành.

​Vipassanācariya: Giáo Thọ Thiền Tuệ, vị thầy chuyên hướng dẫn thực hành thiền tuệ.

​Paṇḍita: Bậc Hiền Trí, người thấu suốt Chánh kiến và an trú trong Chánh pháp.

​Sādhu: Lành thay, từ thể hiện sự tán thán Chánh pháp và công đức.

​Anumodāmi: Con xin hoan hỷ tùy hỷ phước báu.

​Sotthi hotu: Cầu chúc sự an lành và bình an.

​Khamāpana: Sám hối, xin từ bi xá lỗi.

​Vandāmi: Con xin thành kính đảnh lễ.

​Sati – Sampajañña: Chánh niệm và Tỉnh giác.

​Pariyatti – Paṭipatti – Paṭivedha: Pháp học – Pháp hành – Pháp thành.

​Samatha – Vipassanā: Thiền Định và Thiền Tuệ.

​Catupaccaya: Tứ sự, gồm Y phục, Thức ăn, Chỗ ở và Thuốc chữa bệnh.

​Pattidāna: Sự hồi hướng phước báu.

Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.

​Sādhu! Sādhu! Sādhu!

– Khải Tuệ Quang –