Gửi Nguyễn Mạnh Tiến và những ai đang lầm tưởng Chùa là “Trạm xá cảm xúc” và Tu là liều thuốc an thần.
Chúng ta đang sống trong một thời đại mà Phật giáo bị “thế tục hóa” đến mức đau lòng. Nhìn vào quan điểm cho rằng “Phật pháp chỉ là dạy ở hiền gặp lành” hay “Chùa là nơi lưu trữ niềm vui nỗi buồn, là nơi điều hòa tâm trạng”, bậc trí giả không khỏi thốt lên một tiếng thở dài bi ai cho sự suy đồi của Chánh kiến.
Đó không phải là Chánh Pháp. Đó chỉ là Luân Lý Học khoác áo tôn giáo. Đó là liều thuốc giảm đau tạm thời cho những con bệnh đang hấp hối trong ngôi nhà lửa Tam Giới, chứ không phải con đường thoát khỏi đám cháy.
1. Sự Ngộ Nhận Về Mục Đích Tối Thượng: “Ở Hiền Gặp Lành” Chỉ Là Chiếc Còng Vàng
Nhiều người tự hào rằng mình hiểu đạo khi nói: “Cứ sống tốt, trời xanh sẽ an bài”. Nhưng Đức Thế Tôn từ bỏ ngai vàng, vợ đẹp con khôn, khổ hạnh chốn rừng già suốt 6 năm không phải chỉ để dạy nhân loại làm “người tốt”. Nếu chỉ để dạy đạo đức làm người, thế gian đã có Khổng Tử, có các triết gia phương Tây.
Giáo lý cốt tủy của Đức Phật trong Tam Tạng Pali (Nikaya) không dừng lại ở việc Tích Phước để hưởng thụ quả lành ở cõi Người hay Thiên giới. Bởi vì sao? Bởi vì phước báu cũng vô thường. Hết phước lại đọa. Làm người tốt rồi sinh lên trời, hết tuổi thọ lại rớt xuống địa ngục. Đó gọi là Luân Hồi (Samsara).
Người tu thật sự không tìm kiếm “cái lành” để hưởng thụ, mà tìm cách Đoạn Tận Lậu Hoặc, cắt đứt sợi dây trói buộc (Kiết sử), dù đó là sợi dây xích sắt (ác nghiệp) hay sợi dây xích vàng (thiện nghiệp). Tu là để Giải Thoát, không phải để tiếp tục cuộc chơi may rủi của luân hồi.
2. Chùa Không Phải “Spa Tâm Hồn” – Tu Không Phải Tìm Sự Bình Yên Giả Tạo
Quan điểm “Chùa là nơi điều hòa tâm trạng” là một sự hạ thấp giá trị của Tăng đoàn và Tam Bảo. Chùa không phải là cái kho để bạn mang nỗi buồn đến gửi và mang niềm vui về.
Tu (Bhavana – Tiến tu) theo đúng Chánh tạng Pali là một cuộc phẫu thuật đau đớn nhưng cần thiết.
Tu không phải là trốn chạy hiện thực khốc liệt để tìm một góc bình yên, nghe vài câu an ủi vuốt ve cái “Ngã” đang tổn thương.
Tu là trực diện đối mặt với Khổ (Dukkha). Phải nhìn thấy bản chất của đời sống là Khổ, Vô Thường (Anicca) và Vô Ngã (Anatta).
Nếu bạn đến chùa chỉ để thấy lòng nhẹ nhàng, đó là sự “bình yên của người ngủ mê”. Cái bình yên đó lệ thuộc vào ngoại cảnh (tiếng chuông, mùi hương, lời nói ngọt ngào của vị thầy). Khi bước ra khỏi cổng chùa, đối mặt với nghịch cảnh, cái bình yên đó vỡ tan như bong bóng xà phòng.
Người tu tuệ (Vipassana) không tìm kiếm cảm giác dễ chịu. Họ soi rọi vào tâm mình để thấy sự vận hành của tham, sân, si. Họ thấy sự kinh hoàng của sự sinh diệt trong từng sát na, để từ đó sinh tâm Nhàm chán (Nibbida) và Ly tham (Viraga). Đó mới là con đường của bậc Thánh.
3. Vai Trò Của Vị Thầy: Không Phải Bác Sĩ Tâm Lý, Mà Là Người Chỉ Đường Ra Khỏi Ngục Tù
Đừng hạ thấp chư Tăng xuống hàng “bác sĩ chữa lành tổn thương”. Một vị Tăng chân chính giữ gìn Giới luật không có nhiệm vụ vuốt ve cái tôi của chúng sinh.
Nhiệm vụ của Tăng là tuyên thuyết Sự Thật . Và sự thật thì thường mất lòng, thường đắng chát. Sự thật là: Bạn đang già, đang bệnh, đang chết, và mọi thứ bạn yêu quý sẽ tan biến. Vị thầy chân chính sẽ trao cho bạn thanh gươm trí tuệ để bạn tự cắt bỏ ung nhọt tham ái của chính mình, chứ không phải ru bạn ngủ bằng những lời hứa hẹn về một tương lai hạnh phúc ảo ảnh.
Hãy Tỉnh Giấc!
Đừng làm một kẻ “phàm phu vô văn” (kẻ chưa từng nghe pháp của bậc Thánh) tự ru mình trong những giáo lý pha tạp.
Tu là lội ngược dòng nước.
Dòng nước thế gian chảy về phía dục lạc, phía cảm xúc êm đềm, phía củng cố cái Tôi.
Dòng nước Chánh Pháp chảy về phía buông bỏ, phía tịch tịnh, phía phá vỡ nấm mồ vô minh.
Nếu bạn muốn bình yên dễ dãi, hãy đi nghe nhạc hoặc đi du lịch. Nhưng nếu bạn muốn sự Tự Do tuyệt đối, muốn chấm dứt sự thống khổ ngàn đời, hãy cầm lấy gươm trí tuệ của Chánh Tạng Pali lên. Đừng tìm Phật ở bên ngoài, đừng tìm Phật trong sự vỗ về. Hãy tìm sự giải thoát ngay trong việc thấy rõ: Mọi thứ sinh ra đều phải hoại diệt, không có gì đáng để nắm giữ.
Đó mới là Tu. Đó mới là lời dạy sấm sét của Đức Thế Tôn!
– Khải Tuệ Quang –
