Hỡi những người con Phật và những người hữu duyên,
Trên con đường nhân sinh, hình ảnh chiếc y vàng của một vị Tỷ-kheo (bhikkhu) đi khất thực trong im lặng, hay đang tĩnh tọa dưới một cội cây, là một hình ảnh vừa gần gũi lại vừa thiêng liêng. Nhưng để hiểu đúng về đời sống và lý tưởng của bậc xuất gia, chúng ta cần một cái nhìn của Chánh kiến (sammā-diṭṭhi), một cái thấy như thật, để gieo trồng hạt giống công đức một cách đúng đắn và tránh những nhận định sai lầm đáng tiếc.
1. SỰ TỪ BỎ VĨ ĐẠI, KHÔNG PHẢI LÀ TRỐN CHẠY
Khi một người rời bỏ gia đình, tài sản, sự nghiệp để khoác lên mình tấm y giải thoát, đó không phải là hành động của một kẻ yếu đuối hay vô trách nhiệm. Trái lại, đó là một sự dấn thân phi thường, một sự can đảm lớn lao.
Họ thấy rõ rằng mọi lạc thú của thế gian – tiền tài, danh vọng, tình ái – đều bị chi phối bởi quy luật Vô thường (anicca), đều hàm chứa mầm mống của Khổ (dukkha) và về bản chất là Vô ngã (anattā), không có một thực thể trường tồn. Thấy vậy, họ không còn ham muốn chạy theo những cái bóng giả tạm. Thay vì trốn chạy cuộc đời, họ đang đối diện trực diện với sự thật khổ đau và tìm kiếm con đường để chấm dứt nó một cách triệt để, noi theo dấu chân của Đức Thế Tôn. Đó là một lý tưởng cao cả nhất: tìm cầu sự giải thoát cho mình và gìn giữ con đường giải thoát ấy cho nhân loại.
2. NHÀ SƯ LÀ HÀNH GIẢ, CHƯA HẲN LÀ BẬC THÁNH
Một điều tối quan trọng cần phải nhớ: một vị sư cạo trọc đầu, đắp y, cũng là một con người đang trên lộ trình tu tập. Vị ấy là một hành giả, một người đang nỗ lực thực hành con đường Giới – Định – Tuệ.
Đừng vội vàng thần thánh hóa bất kỳ ai. Đức tin trong đạo Phật phải đi liền với trí tuệ. Thay vì chỉ nhìn vào danh tiếng hay vẻ ngoài trang nghiêm, người Phật tử trí tuệ cần quan sát:
GIỚI (Sīla): Vị ấy có sống một đời sống phạm hạnh, thiểu dục tri túc không? Lời nói và hành động có thể hiện sự thúc liễm, chánh niệm, phù hợp với giới luật mà Đức Phật đã chế định không? Giới là nền tảng, là mảnh đất cho mọi thiện pháp nảy mầm. Không có Giới, không thể có Định và Tuệ.
ĐỊNH (Samādhi): Vị ấy có biểu hiện sự an tịnh, vững chãi trong tâm không? Lời dạy của vị ấy có xuất phát từ sự tĩnh lặng hay chỉ là những kiến thức vay mượn, hời hợt?
TUỆ (Paññā): Đây là yếu tố quyết định. Lời giảng của vị ấy có quy chiếu về Tam Tạng Kinh Điển Pāli nguyên thủy không? Lời dạy đó có giúp chúng ta thấy rõ hơn về Khổ, nguyên nhân của Khổ, sự diệt Khổ và con đường đưa đến diệt Khổ không? Có giúp chúng ta nhận chân thực tướng Vô thường, Khổ, Vô ngã của vạn pháp, để từ đó buông xuống tham ái, chấp thủ và phiền não không?
Nếu một lời dạy không đưa đến sự ly tham, ly sân, ly si, không giúp hành giả giảm bớt khổ đau ngay trong hiện tại, thì dù hoa mỹ đến đâu, đó cũng không phải là Chánh pháp.
3. ĐỪNG BIẾN MÌNH THÀNH CỖ MÁY NIỀM TIN
Đức Phật từng dạy trong kinh Kālāma: “Chớ vội tin vì nghe nói lại, chớ vội tin vì theo truyền thống, chớ vội tin vì nghe đồn…”. Ngài khuyến khích chúng ta hãy tự mình suy xét, tự mình thực chứng.
Vì vậy, đừng bao giờ trao trọn đức tin của mình cho bất kỳ ai một cách mù quáng, chỉ vì họ nổi tiếng, có nhiều người theo dõi, hay có vẻ ngoài giống Phật. Hãy lắng nghe bằng cái tâm rộng mở nhưng luôn có sự chiêm nghiệm và đối chiếu với lời dạy gốc của Đức Thế Tôn. Trí tuệ của bạn chính là ngọn đuốc soi đường. Tin theo mà không hiểu, làm theo mà không suy xét, đó chỉ là đức tin của một cỗ máy, không phải đức tin của một hành giả giác ngộ.
4. LỢI ÍCH CỦA VIỆC ĐẢNH LỄ, CÚNG DƯỜNG BẬC CHÂN TU
Khi đã nhận diện được một vị Tỷ-kheo đang nỗ lực sống đời phạm hạnh, gìn giữ Chánh pháp, thì việc đảnh lễ và cúng dường tứ vật dụng (y áo, vật thực, sàng tọa, dược phẩm) đến vị ấy sẽ mang lại phước báu vô lượng. Vì sao?
Bởi lẽ, các Ngài là “ruộng phước vô thượng ở đời” (anuttaraṃ puññakkhettaṃ lokassa).
Gìn giữ mạng mạch Phật pháp: Sự cúng dường của chúng ta giúp các vị ấy có điều kiện thuận lợi để tu học và hành trì, để từ đó gìn giữ và truyền bá Chánh pháp cho thế hệ mai sau. Không có Tăng đoàn, giáo pháp sẽ không thể tồn tại.
Gieo trồng hạt giống thiện lành: Hành động cúng dường với tâm hoan hỷ, trong sạch sẽ diệt trừ lòng tham lam, bỏn xẻn của chính chúng ta. Phước báu sinh ra từ hành động này sẽ là tư lương quý giá trên con đường luân hồi và cả trên con đường giải thoát.
Tạo duyên lành với Chánh pháp: Khi ta kính trọng, hộ trì một bậc chân tu, ta có cơ hội được gần gũi, lắng nghe những lời dạy quý báu, gỡ rối những khúc mắc trong tâm, và được truyền cảm hứng trên con đường thực hành của chính mình.
KẾT LUẬN
Hãy nhìn các nhà sư bằng đôi mắt của trí tuệ và lòng từ bi. Hãy hiểu cho sự hy sinh của họ, trân trọng nỗ lực tu tập của họ, và sáng suốt trong việc đặt niềm tin. Hộ trì Tăng đoàn một cách đúng pháp chính là đang hộ trì cho kho tàng giáo pháp của Đức Thế Tôn và cũng là đang vun bồi ruộng phước cho chính bản thân mình.
Nguyện cho tất cả chúng ta đều có Chánh kiến để phân biệt đúng sai, có đủ trí tuệ để nương tựa vào Tam Bảo một cách vững chắc, và có đủ duyên lành để bước đi trên con đường an vui, giải thoát.
Sadhu! Sadhu! Sadhu!
