Trong cùng một thời đại và trên cùng một thế giới hệ, tuyệt đối không bao giờ có hai vị Phật Chánh Đẳng Giác đồng thời xuất hiện. Mọi giả thuyết về một vũ trụ song song nơi có một vị Phật khác đang song song giảng pháp thực chất chỉ là sự tưởng tượng xa rời Chánh Pháp. Người thực hành Chánh Pháp không hướng tâm ra bên ngoài để tìm kiếm một môi trường tu tập lý tưởng, mà quay về quán chiếu trực tiếp bản chất Thân và Tâm ngay trong hiện tại. Tâm lý chán ghét thực tại đau khổ, bệnh tật để mong cầu một cõi sống êm đềm, tràn đầy tiện nghi chỉ là sự vận hành của tâm né tránh và sự bám chấp vi tế vào ngã ái. Những cơn đau trên thân cùng sự biến đổi khốc liệt của hoàn cảnh mới chính là đối tượng thực tế nhất giúp tâm trực nhận ra bản chất Vô thường, Khổ và Vô ngã. Một môi trường hoàn toàn êm đềm, ngày đêm nghe chim hót ra pháp sẽ chỉ ru ngủ tâm thức trong sự hưởng thụ, triệt hạ hoàn toàn động lực thức tỉnh của trí tuệ.
Đức Phật là Bậc Đạo Sư chỉ đường, hoàn toàn không phải một vị thần linh mang quyền năng kiến tạo cõi sống hay đi đón rước bất kỳ ai. Tiến trình tái sinh của mỗi chúng sinh do chính Lực Nghiệp và Tái Sanh Tâm của cá nhân đó quyết định trong khoảnh khắc cận tử. Lập luận cho rằng phải đủ công đức mới được đón rước thực chất chứa đựng sự mâu thuẫn căn bản: Nếu một người đã tích lũy đủ phước báu và tâm thức đạt đến sự thanh tịnh, người đó sẽ tự động tái sinh vào cõi an lành theo đúng quy luật vận hành của Nghiệp, hoàn toàn không cần bất kỳ một ai đến dắt tay đưa đi. Việc gán cho Đức Phật hành động đón rước là đang hạ thấp Bậc Toàn Giác thành một vị thần ban phát theo quan niệm thế tục.
Trong vũ trụ gồm ba mươi mốt cõi sống, mọi cõi từ cõi Dục Giới đến các cõi Phạm Thiên Sắc Giới và Vô Sắc Giới đều được hình thành từ nghiệp chung của chúng sinh, không có cõi nào do ước nguyện cá nhân dựng lên để làm trạm dừng chân tu tập. Dù sống ở cõi Trời có thọ mạng dài lâu đến đâu, nếu không tự mình quay vào bên trong để diệt trừ tận gốc Tham, Sân, Si thì khi hết phước vẫn phải tiếp tục chìm đắm trong vòng sinh tử luân hồi. Hàng ngàn vị Thánh Thanh Văn thời Đức Phật đắc quả ngay giữa một thế giới cõi người đầy gian khổ, chứ không cần phải trốn chạy sang một thế giới khác mới tu tập thành công.
Chính vì vậy, cõi người được xem là môi trường tối ưu nhất cho tiến trình thực hành giải thoát. Mặc dù các cõi Trời có đời sống an lành, nhưng sự tràn ngập của ngũ dục cùng thọ mạng quá dài lại tạo thành chướng ngại vô cùng lớn, khiến tâm thức dễ bị ru ngủ trong sự phóng dật và làm che lấp nhận thức về Khổ Đế. Trái lại, cõi người với sự đan xen rõ rệt giữa niềm vui và nỗi khổ chính là điều kiện thực tế nhất để khơi dậy tâm yểm ly, giúp hành giả đối diện và thấy rõ bản chất Vô thường, Khổ và Vô ngã của Ngũ Uẩn. Chính nhờ sự đan xen thô hiển của nỗi khổ tại cõi người mà trí tuệ Tuệ Quán mới dễ dàng bừng sáng để đoạn trừ tận gốc phiền não. Đó cũng là lý do vì sao một vị Bồ Tát Chánh Đẳng Giác luôn chọn đản sinh, thành đạo và nhập Niết Bàn ngay tại cõi người, chứ không phải ở bất kỳ cõi Trời nào.
Chánh Pháp là con đường của sự thật tuyệt đối, đòi hỏi con người phải dũng cảm đối diện với chính mình, tự làm hòn đảo cho chính mình, tự làm nơi trú ẩn cho chính mình và chịu trách nhiệm hoàn toàn cho nghiệp lực của bản thân. Mọi tư tưởng hướng tâm ra bên ngoài, trông chờ vào một cõi sống lý tưởng hay sự dìu dắt ngoại tại đều chỉ là sự xoa dịu tâm lý yếu đuối của những tâm thức chưa đủ dũng khí đối diện với sự thật ngay trong hiện tại.
Namo Tassa Bhagavato Arahato Sammāsambuddhassa.
Sādhu Sādhu Lành thay!
– Khải Tuệ Quang –