PHÂN BIỆT RÕ RÀNG GIỮA KHÔNG PHẠM GIỚI VÀ THỰC SỰ TRÌ GIỚI

​Nhiều người tu tập hiện nay đang rơi vào một sự ngộ nhận vô cùng nghiêm trọng. Họ tin rằng chỉ cần bản thân không sát sinh, không trộm cướp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu là đã hoàn thành trọn vẹn việc giữ giới thanh tịnh. Tuy nhiên, sự thật là đa số họ mới chỉ dừng lại ở trạng thái chưa có cơ hội phạm giới, chứ hoàn toàn chưa vận hành được năng lực thực sự của việc trì giới.

​Giữa việc không phạm giới và thực sự trì giới là một khoảng cách mênh mông về tuệ giác cũng như chất lượng tâm thức.

​Một hòn đá đứng yên không hề sát sinh. Một đứa trẻ chìm trong giấc ngủ sâu không hề trộm cướp. Một người bị giam trong phòng kín không hề có cơ hội phạm vào các lỗi lầm xã hội. Tất cả họ đều đang ở trạng thái không phạm giới.

​Thế nhưng, đó chỉ là sự vắng mặt ngẫu nhiên của hành vi bất thiện do thiếu duyên sự hoặc thiếu môi trường kích hoạt, hoàn toàn không phải là năng lực phòng hộ hay sức mạnh nhận thức của tâm. Nếu chỉ cần không vi phạm hành vi bên ngoài mà được gọi là bậc trì giới, thì hòn đá vô tri hay người đang ngủ say hóa ra lại là những bậc trì giới đệ nhất hay sao?

​Trong Chánh pháp, bản chất cốt lõi của Giới chính là Tác Ý và Sự Phòng Hộ.

​Giữ giới không phải là một thái độ thụ động, né tránh hay chịu đựng gượng ép. Giữ giới là một tiến trình chủ động, liên tục và tỉnh giác của Chánh niệm cùng Trí tuệ ngay tại sáu giác quan gồm mắt, tai, mũi, lưỡi, thân và ý ngay thời điểm tiếp xúc với sáu đối tượng bên ngoài.

​Khi mắt nhìn thấy hình ảnh cuốn hút: Tâm tham vừa chớm khởi lên, ngay tại sát-na sinh tử đó, nếu Chánh niệm kịp thời nhận diện và Tác ý lành mạnh ngăn chặn không cho tâm lao theo ái dục, đó mới chính là lúc Giới đang sống và vận hành.

​Khi tai nghe lời xúc phạm hay đâm thọc: Tâm sân vừa chớm bùng phát, nếu Trí tuệ lập tức soi sáng và sự phòng hộ thu thúc không cho hành vi hay lời nói bất thiện bộc phát, đó chính là năng lực chân thật của Giới.

​Thực sự giữ giới đòi hỏi sự thu thúc trọn vẹn sáu giác quan. Khi trần cảnh ngon ngọt hay cay đắng đột ngột ập đến, tâm của hành giả vẫn bình thản quan sát, không bị tham ái lôi kéo, không bị sân hận chi phối. Đó là một sức mạnh nội tâm cuồn cuộn, một sự dũng mãnh lựa chọn con đường thiện lành ngay giữa cơn bão của phiền não, hoàn toàn khác xa với thái độ bất lực nằm yên chờ sóng êm biển lặng.

​Đối với người chỉ mới ở trạng thái chưa phạm giới, các hạt giống bất thiện gồm tham, sân, si vẫn nằm ngủ ngầm sâu thẳm trong tiềm thức. Chỉ cần gặp đúng môi trường cám dỗ, đúng hoàn cảnh thuận lợi hay đúng người kích động, bức tường rào hình thức bên ngoài sẽ ngay lập tức sụp đổ tan tành.

​Ngược lại, người thực sự trì giới là người đã dùng Chánh niệm làm ngọn đèn soi sáng và dùng Trí tuệ làm bức tường thành kiên cố. Họ biến Giới trở thành một phẩm chất tâm thức vững chãi, khiến cho các pháp bất thiện không thể tìm thấy bất kỳ kẽ hở nào để chen chân vào.

​Bởi vậy, đừng vội tự mãn hay tự hào khi thấy cả ngày mình không làm điều gì độc ác. Hãy dũng cảm nhìn lại tâm mình:

​Trong suốt ngày qua, khi đối diện với những điều bất như ý, Chánh niệm của bạn có hiện diện để phòng hộ tâm hay không?

​Khi đối diện với danh lợi và sự cám dỗ, Trí tuệ của bạn có đủ tỉnh giác để thu thúc các giác quan hay không?

​Đừng chỉ dừng lại ở một người may mắn chưa có cơ hội phạm tội. Hãy trở thành một hành giả đang chủ động, tỉnh giác trì giữ Giới đức trong từng sát-na của cuộc sống.

– Khải Tuệ Quang –